BAĞLAM TEORİSİ IŞIĞINDA MASTAR İHTİLAFINDAN DOĞAN KIRAAT İHTİLÂFLARI

Abstract

Bu araştırma, kıraatteki ihtilafları lügati kaynak farklılığı açısından inceleyerek Kur’an delâletindeki etkisini araştırmayı hedefler. Biz bu araştırmada kıraatteki delâlet bağlantılarını iki yönden ele alacağız. Birincisi anlamın bağlam ile olan ilişkisi, ikincisi de anlamın makam bağlamıyla ilintili ilişkisidir. Bu çalışma ayrıca, kıraat delaletlerine ve kıraatlerin metinde bulunmasının amaçlarına matûf bazı sorular takdim eder. Şüphesiz ki kıraat, lügat ve semantik açıdan incelenmesi gereken önemli bir olgudur. Diğer taraftan bu çalışma kıraatleri, fiiller ve türevi isimler üzerinden bağlam teorisine uyumlu olarak üç nokta ile sınırlı tutacaktır: Birincisi, eş anlamlılık (teradüf) üzerine mananın ittifak etmesi, ikincisi birbirine yakın anlamlılık (tekarüb) üzerine mananın ittifak etmesi, üçüncüsü de iki mananın birbirinden farklı olmasıdır. Tüm bunlar, anlam bağlamı ve konum bağlamı açısından Kur’an kıraatinin sunmuş olduğu bilgileri ortaya koymayı hedeflemektedir. Zira bunların ikisi de bağlam nazariyesinin temel esaslarını teşkil ederler. Bu araştırma sayesinde nassın arka planında gizlenen delâlet inceliklerini hedefleyerek; lügavî mastarın değişmesi ile değişen Kur’an kıraatlerinin delâlet muktezalarına ulaşmaya çalışacağız.