Çeviri Göstergebilimi Yöntemiyle Buket Uzuner’in İstanbullular Romanı Çevirileri Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Günümüzde çeviri eylemi çoklu bir değişkene vurgu yapan bir eylemken, çeviribilimde de bu çoklu değişkenler bütününü kapsayacak bir çeviribilim kuramı ihtiyacı her geçen gün daha çok hissedilmektedir. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte değişen ‘metin’ tanımı; yazılı göstergelerin yanı sıra sesli, görsel, işitsel, hareketli birçok göstergeyi barındırmaktadır. Günümüze dek ortaya konan ve çoğunlukla yazılı metin çevirileri ile ilgili bakış açılarına son dönemlerde tüm göstergeleri kapsayacak bakış açıları da eklenmektedir. Bu alanda çalışma yapan araştırmacıların bir çoğunluğunun göstergebilim araştırmacıları olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Ubaldo Stecconi, göstergebilim araştırmacılarının çalışmalarından hareketle göstergebilimin çeviribilim için uygunluğunu savunan ve tüm göstergeler arası çeviri etkinliğini kapsayan bir model ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Ubaldo Stecconi’ nin modeli çerçevesinde Türk edebiyat çoğul dizgesinde önemli bir yere sahip yazarlardan Buket Uzuner’in İstanbullular isimli romanı1 ve Istanbullu ismiyle yayımlanan İngilizce çevirisi2nin yanı sıra aynı romanın Türkçe çizgi romanı 3 ve İngilizce çevirisi Istanbulians çizgi romanı 4 incelemeyi amaçlamaktadır. Bu inceleme öncelikle özgün metinler ardından çizgi roman kitaplar Türkçe / İngilizce arasındaki çeviri düzeyinde ve son olarak göstergeler arası, metnin çizgi romana aktarımındaki çeviri eylemi düzeyinde işlenecektir.