ŞEHİR İÇİ TOZ VE HAVA ÖRNEKLERİNDE TOKSİK METAL MİKTARLARININ TAYİNİ

Abstract

Solumayla alınan toksik metallerin ağız yoluyla alınanlara göre daha büyük miktarları kana geçtiği halde hava örneklerindeki metal tayinleri konusunda gıdalardakine göre daha az çalısma vardır. Bunun sebepleri arasında hava örneğini almadaki güçlükler ve yine havada bu metallerin düsük konsantrasyonları sayılabilir. Bu çalısmada, nüfusu 300 000 e yaklasan Elazığ sehir merkezindeki hava örnekleri jeneratör, hava pompası ve yıkama siselerinden olusturulan düzenek yardımıyla alınarak içindeki metaller absorpsiyon çözeltilerinde tutuldu. Absorpsiyon çözeltileri olarak tiyoüresulfonamid polimerik reçinesi, XAD-7-PAR ve aktif karbon-cupferron karısımları ardısık olarak kullanıldı. Böylece tutulan metaller süzme, asitle çözme ve santrifüjleme islemlerinden sonra AAS ile tayin edildi. Yine sehir merkezinde bulunan çevre yolunda yüzeydeki toz örneklerinin de metal analizleri yapılarak birlikte değerlendirildi. Elde edilen sonuçlardan, Pb ve Ni in kaloriferlerin yanmasından kaynaklanan baca gazlarından önemli oranda çevreyi kirlettiği bulundu. Havadaki Fe ve Cu derisimleri kıs ve yaza göre önemli oranda değismezken Pb, Ni ve Zn derisimlerinde kısa göre yazın azalmalar gözlendi. Ayrıca fırtınalı havalarda metal derisimlerinin asırı artabileceğini gösteren sonuçlar bulundu. Yüzey tozlarının fırtınalı havalarda solunabilen havaya geçebildikleri dikkate alındığında bu tozlarda tayin edilen metal konsantrasyonlarının, hava partiküllerinde müsaade edilen metal derisimlerinden daha büyük olduğu gözlendi. Anahtar kelimeler: toksik metaller, hava analizi, atomik absorpsiyon, toz anaIn spite of higher amounts of the intake toxic metals by inhalation are observed by blood than by nutrition, there are less study on the determinations of metals in air samples than in food samples. Among the reasons of this situation, the difficulty in obtaining air sample and very lower metal concentrations in air samples can be considered. In this study, air samples in center of Elazığ city were obtained by using the mechanism constituted from generator, air blower and washing flask. So, the metals in air samples were remained in absorption solution. The suspensions of thiourea sulfonamide polimeric resin, XAD-7-PAR and activated carboncupferron were used as absorption solution, sequentially. After filteration, decomposition and centrifugitation, the metals were determined by means of Atomic Absorption Spectrometer (AAS). Furthermore, metal analysis in surface dusts obtained from the study area were carried out and evaluated together with. As it can be seen from the results, Pb and Ni emitted from chimney of central heating system were found as significantly higher than the other sources. While Fe and Cu concentration in air samples are not depending on season, higher Pb, Ni and Zn concentrations were found in winter in compared to in summer season. In addition, it was found that metal concentrations in air can enhance in storm weathers. Due to metals in surface dusts can be passed to inhaled air at the storm weathers, metal concentrations in some surface dusts were found to be higher than the allowable metal concentrations. Keywords: Toxic metals, Air Analysis, Atomic Absorption, Dust Analysis, Preconcentration.