Rıza Şah Pehlevi Dönemi Farslaştırma Politikalarının Güney Azerbaycan’a Etkileri

Abstract

Türkler, tarih boyunca İran topraklarında önemli bir varlık göstermiştir. Bu coğrafyada birçok devlet ve hanedanlık kurarak İran tarihinin ve kültürünün şekillenmesine katkıda bulunmuşlardır. Ancak ülkede Türk kökenli Kaçar Hanedanlığının son bulması ve yerine Farslardan müteşekkil Pehlevi Hanedanlığının iktidara gelmesiyle birlikte, İran'daki Türkler ciddi bir asimilasyon politikasıyla karşılaşmışlardır. Öyle ki Rıza Şah Pehlevi döneminin Farslaştırma politikaları, İran hâkimiyetinde yaşayan Güney Azerbaycan Türklerinin dil, eğitim, kültür ve ekonomi gibi alanlarda ciddi baskılar yaşamasına neden olmuştur. Bu çalışmada Rıza Şah Pehlevi dönemi Farslaştırma politikalarının söz konusu alanlarda Güney Azerbaycan Türkleri üzerindeki etkileri ele alınacaktır. Yine Güney Azerbaycan Türklerinin bu ayrımcı uygulamalara karşı geliştirdikleri tutumları ve tepkileri incelenecektir. Güney Azerbaycan Türkleri üzerine çeşitli akademik çalışmalar bulunsa da Rıza Şah Pehlevi dönemi Farslaştırma politikalarının Güney Azerbaycan Türkleri üzerindeki etkileri ile ilgili detaylı bir çalışmanın yapılmaması makaleyi hazırlamamızın temel amacını olmuştur. Çalışma esnasında İran Türkleri ve Güney Azerbaycan üzerine yapılan akademik çalışmalar taranmış ve bu çalışmalardan yararlanılmıştır.

Turks are one of the nations that have existed in Iranian lands throughout history. They have contributed to the shaping of Iranian history and culture by establishing many states and dynasties in this geography. However, with the end of the Qajar Dynasty of Turkish origin in the country and the coming to power of the Pahlavi Dynasty consisting of Persians, the Turks in Iran have faced a serious assimilation policy. So much so that the Persianisation policies of the Reza Shah Pahlavi period caused the South Azerbaijani Turks living under the rule of Iran to experience serious pressures in areas such as language, education, culture and economy. In this study, the effects of the Persianisation policies of the Reza Shah Pahlavi period on the South Azerbaijani Turks in these areas will be discussed. Again, the attitudes and reactions of the South Azerbaijani Turks against these discriminatory practices will be analysed. Although there are various academic studies on South Azerbaijan Turks, the lack of a detailed study on the effects of the Reza Shah Pahlavi era Persianisation policies on South Azerbaijan Turks has been the main purpose of preparing this article. During the study, academic studies on Iranian Turks and South Azerbaijan were reviewed and utilised.