ROMATOİD ARTRİT HASTALARINDA DKK-1 VE SKLEROSTIN DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ VE KLİNİK KORELASYONU

Abstract

Bu çalışmanın amacı romatoid artrit hastalarında DKK-1 (dikkopf-1) ve sklerostin düzeylerinin belirlenmesi ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması, hastalık aktivasyon parametreleri ile korelasyonunun araştırılmasıdır. Amerikan romatoloji cemiyetinin RA tanı kriterlerini karşılayan ve bu tanıyla takip edilen 60 RA'lı hasta (46 kadın, 14 erkek) ve 30 sağlıklı kontrol (15 kadın, 15 erkek) çalışmaya dahil edilerek karşılaştırıldı. Hastalık aktivitesini değerlendirmek için hastalık aktivite skoru 28 (DAS28) hesaplandı. Fiziksel fonksiyon kapasitesi (disability) sağlık değerlendirme anketinin (HAQ) ve Nottingham sağlık profili ile değerlendirildi. Eritrosit sedimentasyon hızı (ESR), C reaktif protein (CRP), romatoid faktör (RF) ve anti cyclıc citrullinated peptide (ANTI-CCP) düzeyleri rutin laboratuar metodlarıyla belirlendi. Serum Sklerostin ve Dickkopf (Dkk-1) düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçüldü. El eklemlerinin radyografik değerlendirmesi modifiye Larsen skorlamasına göre yapıldı. Hastaların osteoporoz düzeyini belirlemek için DEXA yöntemi kullanıldı. Yaş açısından RA'lı hastalarla sağlıklı kontroller arasında anlamlı bir fark vardı (sırasıyla p=0.001).Cinsiyet açısından RA'lı hastalarla kontrol grubu arasında anlamlı fark vardı ( p=0.033). Ortalama hastalık süresi 12.5±5.8 (1-30) yıl ve ortalama DAS28 skoru 4.0±1.27 olarak bulundu. Sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında RA'lı hastalarda serum sklerostin ve Dkk-1 düzeyleri anlamlı derecede daha yüksek idi (sırasıyla p=0.02, p=0.049). Hastalık aktivitesinin klinik ve laboratuar göstergeleri ile serum sklerostın ve Dkk-1 arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Aynı şekilde eklem hasarının radyolojik değerlendirmesiyle ve DEXA ile de serum sklerostın ve Dkk-1 düzeyi arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Bu çalışma RA'li hastalarda serum sklerostin ve Dkk-1 düzeylerinin yüksek olduğunu fakat hastalık aktivitesi, eklem hasarı ile korele olmadığını göstermektedir. Bu bulguları doğrulamak için daha fazla katılımcının olduğu çalışmalar gereklidir. Anahtar Kelimeler: Romatoid artrit, sklerostin, dickkopf-1The aim of this study is to compare serum Sclerostın and Dickkopf-1 (Dkk-1) levels in patients with rheumatoid artrithis (RA) and healty controls to determine their clinical significance in patients with RA. Sixty (46 women, 14 men) with RA according to American Collage of Rhematology criteria and at least one year follow up, enrolled in this study and compared thırty healty controls (15 women, 15 men). To evaluate disease activity score 28 (DAS28) was calculated. Physical function capasity (disability) was asssessed with Health Assesment Quastionnarie (HAQ) and Nottingham Health Profile (NHP). Erythrocyte Sedimentation Rate (ESR), C Reactive Protein (CRP), Rheumatoid Factor (RF) and antıcyclıc cıtrullınated peptıde (ACCP) levels were determined by routıne laboratory methods. Serum sclerostın and Dkk-1 levels of the patients with RA and healty controls were measured by ELISA. Radiographic assesment of hands joints was evaluated accordind to the modified Larsen score. Between patients with RA and healty controls, there was significant difference with respect to the age (respectively p=0.00) and significant difference with respect to gender (p=0.033) The mean disease duration was 12.5±5.8 years, and the mean DAS28 score was 4.0±1.27 in patients with RA. Serum sclerostın and dickkopf-1 levels were significantly higher (p=0.002, p=0.049) in patients with RA compared to healty controls. Serum sclerostın and dickkopf-1 levels were doesnt correlated with clinical and laboratory parameters of disease activity. There was no significant correlation between radiological scoring of joint damage and serum sclerostın and dickkopf-1levels (p 0.05). This study shows that Serum sclerostın and dickkopf-1 levels were increased in RA patients in comparison to control group but there was no significant correlation with the disease activity and joint damage. The sample of our study can be enlarged and further studies are required. Keywords: Rheumatoid artrithis, sclerostın, dıckkopf-1