Sosyal Bilgiler Eğitiminde Dijital ve Dijitalleşme Konularını Temele Alan Tezlerin İncelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı sosyal bilgiler eğitiminde dijital ve dijitalleşme konularını temele alan tezlerin yapısal, metodolojik ve tematik yönünden incelenmesidir. Araştırmanın kapsamı, YÖK Tez Merkezi veri tabanından elde edilen verilere dayanmaktadır. Bu çerçevede, sosyal bilgiler eğitimi alanında YÖK Tez Merkezi'nde 2024 yılının ilk yarısına kadar yayınlanmış tüm tezler çalışmaya dahil edilmiştir. “Sosyal bilgiler”, “dijital” ve “dijitalleşme” şeklindeki anahtar kelimeler kullanılarak yapılan aramalar sonucunda toplamda 57 teze erişilmiştir. Bu araştırmada yüksek lisans ve doktora tezleri doküman olarak kullanılmış olup bunlar doküman inceleme yöntemi ile incelenmiştir. Ayrıca bu araştırmanın analizinde de betimsel içerik analizi kullanılmıştır. İncelenen tezlerin 40’ı yüksek lisans düzeyinde, 17’si ise doktora düzeyindedir. Bu araştırmanın kapsamına alınan tezler, farklı kategorilerde incelenmiştir. Bu kategoriler; tezlerin türünü, yayımlandığı yıl aralığını, araştırmacının cinsiyetini, tez danışmanlarının unvan dağılımlarını, tezlerin yapıldığı üniversiteyi ve enstitüyü, tez konusunu ve bu husustaki anahtar kavramları, araştırmanın yöntemini, desenini, örneklem grubunu ve büyüklüğünü, veri toplama aracını ve yapılan analizleri içermektedir. Yapılan inceleme neticesinde sosyal bilgiler eğitiminde dijital ve dijitalleşmeyle ilgili yapılan tezlerde en çok; dijital vatandaşlık, dijital öykü, dijital okuryazarlık ve dijital oyun konularına vurgu yapıldığı saptanmıştır. Buna ek olarak tezlerde, en çok nicel yöntemin kullanıldığı, tarama ve yarı deneysel desenin tercih edildiği ve erkek araştırmacıların çoğunlukta olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, incelenen tezlerin en çok Mersin ve Atatürk üniversitesinde yapıldığı, öğrenci, öğretmen ve öğretmen adaylarının örneklem olarak seçildiği ve nispeten küçük örneklem gruplarıyla çalışıldığı görülmüştür. Son olarak, yapılan bu çalışma neticesinde de çeşitli öneriler sunulmuştur. Bu bağlamda; bu çalışma, sosyal bilgiler eğitiminde dijital ve dijitalleşme konularına odaklanmıştır. Bunun yanı sıra, fen, Türkçe, okul öncesi, matematik gibi farklı eğitim alanlarında da benzer çalışmalar yapılabilir, bu alanlar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar karşılaştırılabilir.