DENEYSEL FORMALDEHİT UYGULANAN SIÇANLARIN KARACİĞER DOKUSUNDA APOPTOZİS VE CD68 İMMÜNREAKTİVİTESİ ÜZERİNE OZON VE TİMOKİNONUN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Formaldehit (FA), dokularda hasara neden olmakta, oksidatif stresi aktifleştirmekte ve antioksidan düzeylerini düşürmektedir. Timokinon (TQ) ve Ozon (O3) ise oksidan maruziyetinin neden olduğu hasarı iyileştirmektedir. Bu çalışmada amacımız; FA maruziyetinin kan ve karaciğerde oluşturduğu hasarı biyokimyasal belirteçlerle ve histopatolojik olarak TUNEL metodu ve CD68 hücre yoğunluğu ölçümü ile ortaya koymak, ayrı ayrı antioksidan etkili moleküller olan TQ ve O3'nun hem tek başına kullanıldıklarında hem de birlikte kullanıldıklarında FA maruziyeti ile oluşan hasarı ne derece değiştirdiklerini ortaya koymaktır. Çalışmada ağırlıkları 270-300 gr arasında değişen 8-10 haftalık 56 adet Sprague-Dawley cinsi erkek sıçan kullanıldı. Serumda AST, ALT, total antioksidan (TAS) ve total oksidan (TOS) seviyeleri tayin edildi. Ayrıca total antioksidan (TAS) ve total oksidan (TOS) seviyeleri için karaciğer dokuları da incelendi. Karaciğer dokularında immünohistokimyasal yöntemlerle CD68 hücre yoğunluğu değişimleri ortaya koyulurken ayrıca apoptotik hücrelerin belirlenmesi için TUNEL yöntemi uygulandı. FA maruziyeti, deney hayvanlarının serum AST ve ALT seviyelerinde artışa, serum ve karaciğerlerinde TAS seviyelerinde azalmaya, TOS seviyelerinde yükselmeye, TUNEL pozitifliğinde ve CD68 hücre yoğunluğunda artışa neden oldu. Antioksidan olarak verilen TQ ve O3, serum ve karaciğerde meydana gelen biyokimyasal ve histopatolojik değişiklikleri ciddi anlamda düzeltti. Sonuç olarak; TQ ve O3, FA maruziyetinin neden olduğu oksidatif hasarı baskılamakta ve oluşan histopatolojik bozulmaları geri çevirmektedir.Formaldehyde (FA) causes damage to tissues, activates oxidative stress, and reduces antioxidant levels. Thymoquinone (TQ) and Ozone (O3) improve the damage caused by oxidant exposure. This study aims to reveal the damage caused by FA exposure to blood and liver by biochemical markers, TUNEL method histopathologically, and CD68 cell density measurement and to reveal to what extent TQ and O3, which are individual antioxidant acting molecules, alter the damage caused by FA exposure both when used separately and when used together. In the study, 56 Sprague-Dawley male rats aged 8-10 weeks and weighing between 270-300 g were used in the study. AST, ALT, total antioxidant (TAS), and total oxidant (TOS) levels were determined in serum. In addition, liver tissues were examined for total antioxidant (TAS), and total oxidant (TOS) levels. TUNEL method was applied to determine apoptotic cells while CD68 cell density changes were revealed in liver tissues by immunohistochemical methods. FA exposure caused an increase in serum AST and ALT levels, a decrease in TAS levels, an increase in TOS levels in serum and liver of experimental animals, an increase in TUNEL positivity, and CD68 cell density. TQ and O3 given as antioxidants significantly corrected biochemical and histopathological changes in serum and liver. As a result; TQ and O3 suppress the oxidative damage caused by FA exposure and reverse the histopathological deteriorations.