ADIYAMAN AĞZI SÖZ VARLIĞINA KATKILAR: BEDDUALAR

Abstract

Beddua, Farsçada “kötü” anlamına gelen bed ile Arapçada “dileme, isteme” gibi anlamlara gelen dua kelimelerinden oluşmuş bir birleşik isimdir. Türkçenin söz varlığı içerisinde önemli bir yer tutan beddualar; kötülüğe maruz kalan, kendini savunamayan, çaresiz olan insanın kendini savunmak amacıyla söylediği “kötü dilek” anlamı taşıyan sözlerdir. Bedduaların söylenme sebepleri çeşitlidir; ancak bütün bedduaların ortak yönü olumsuz duygu neticesinde ortaya çıkmasıdır. Acıtan, can yakan bir durum neticesinde ortaya çıkmalarından ötürü de anlamca içten ve samim? ifadelerdir. Bu çalışmada, Adıyaman il merkezinden derlenmiş 111 adet beddua bir araya getirilmiş ve söz varlığı açısından incelenmiştir. Adıyaman ağzı, Leyla Karahan’ın Anadolu ağızlarının tasnifine göre Batı grubu içerisinde yer almaktadır. Adıyaman’ın zengin tarih ve kültüründen izler taşıyan Adıyaman ağzı, beddualar açısından oldukça orijinal örnekler sunmaktadır. Derlenen beddua örnekleri Adıyaman ağzı söz varlığına katkı olarak sunulmuştur.