BABANZÂDE AHMET NAİM VE AHMET AĞAOĞLU’NA GÖRE DA’VÂ-YI AHLÂK-I AMELÎ

Abstract

Ahmet Ağaoğlu ve Babanzâde Ahmet Naim, Osmanlı’nın son dönemi ile Cumhuriyet’in ilk yıllarında yaşamış ve bu dönemlerdeki dinî, siyasî ve toplumsal gelişmelerle ilgili olarak yazdıklarıyla o döneme damgasını vurmuş iki aydındır. Ahlâk konusu ise dönemin, üzerinde en çok söz söylenen meselelerinden biri olmuştur. Hızlı bir değişim ve dönüşümün yaşandığı toplumsal yapıda, bireysel ve toplumsal ahlâk, her bir düşünce akımının kendi sistematiği içerisinde şekillendirilmeye çalışılmıştır. Biz bu yazımızda, İslamcı görüşleriyle temâyüz etmiş Babanzâde Ahmet Naim ile daha çok Türkçülük yanlısı fikirleriyle etkili olmuş Ahmet Ağaoğlu’nun, ahlâkın amelî/pratik yönüyle alakalı görüş ve düşüncelerini tespit ve değerlendirmeye çalıştık. Ahmet Naim, din/İslam kaynaklı bir ahlâkı savunurken, Ahmet Ağaoğlu ise dinin ahlâk sahasında söz sahibi olmasını kısmen kabul etmekle birlikte, daha çok modernizmin şekillendirdiği, rasyonalist temelli bir ahlâktan yana tavır alır.