Menderes Dönemi Türkiye'nin Eğitim Politikaları (1950-1960)

Abstract

Demokrat Parti'nin kuruluşu ile birlikte Türkiye yeniden çoğulcu demokrasi düzenine geçmiştir. Demokrat Parti'nin 14 Mayıs 1950 tarihinde yapılan genel seçimleri kazanmasıyla 27 yıl süren tek parti dönemi son bulmuştur. II. Dünya Savaşı'nın sıkıntılı dönemi sonunda Demokrat Partinin iktidara gelmesiyle Türkiye'de toplumsal alanda büyük değişimler yaşanmıştır. Seçim öncesi öğretmen yetiştirme konusunda birlik sağlanacağını ve eğitimin ülkenin her tarafına ulaştırılacağı sözü veren Adnan Menderes on yıllık iktidarı boyunca eğitim-öğretim alanında yeni bir dönem başlatmıştır. Menderes hükümetinde Milli Eğitim Bakanı olarak görev yapan Tevfik İleri döneminde ABD'den eğitim ve planlama uzmanları davet edilerek eğitim konusunda rapor hazırlamaları talep edilmiştir. ABD'li uzmanların hükümete sundukları rapor doğrultusunda altyapı eksikliğine rağmen eğitim-öğretimde ABD ekolü uygulanmaya başlanmıştır. Ayrıca Cumhuriyet'in kuruluşundan itibaren hazırlıkları yapılarak 1940 yılında açılan Köy Enstitüleri yoğun eleştirilerin hedefi olduğundan 1954 yılında çıkarılan bir kanunla kapatılarak ilk öğretmen okullarına dönüştürülmüştür. Demokrat Parti İktidarı döneminde eğitim-öğretim alanında halktan gelen dini eğitim talepleri neticesinde yeni imam hatip liseleri açılmıştır. Ayrıca müfredat programları düzenlenerek ilk ve orta dereceli okullarda din dersleri saatleri artırılmıştır. Buna ek olarak din dersi öğretmenleri yetiştirmek amacıyla Yüksek İslam Enstitüsü açılmıştır. Demokrat Parti İktidarı döneminde yükseköğretimde de birtakım gelişmeler yaşanmıştır. Ülkenin kısa süre içerisinde kalkınmasını sağlamak amacıyla üniversite mezunu sayısının artırılmasına yönelik çalışmalar yapılmıştır. Bu amaçla mevcut üniversitelerin ve yüksekokulların öğrenci ve öğretim üyeleri sayısında artışlar sağlanmıştır. Daha önce mevcut olan üç üniversiteye yenileri eklenerek üniversite sayısı yediye çıkarılmıştır. Yeni açılan Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Ege Üniversitesi’nin kuruluş aşamasında ABD üniversiteleri ile işbirliği yapılmıştır. Bu dönemde ABD'den öğretim üyeleri gelerek üniversitelerde görev yapmışlardır. Türkiye'den de çok sayıda öğrenci ve öğretim üyesi bu ülkeye gönderilmiştir. Demokrat Parti döneminde Avrupa eğitim sisteminden ABD ekolüne geçiş yapılmıştır. Demokrat Parti İktidarının son dönemlerinde ekonomik yapının bozulması ve siyasi çekişmeler bu partiye olan halk desteğinin azalmasına sebep olmuştur. Öğrenci olayları ile başlayan ve 1960 yılında gerçekleştirilen askeri darbe sonunda Demokrat Parti iktidarına son verilmiştir.