İKİ SENKRON GENERATÖRLÜ DİNAMİK GÜÇ SİSTEMLERİNDE KÜÇÜK İŞARET KARARLILIĞININ ANALİZİ

Abstract

Bu çalışmada, sonsuz güçlü baraya bağlı bir ve iki senkron generatörden oluşan iki ayrı dinamik sistemin küçük genlikli ve düşük frekanslı küçük işaret bozucular karşısındaki kararlılığı analiz edilmiştir.Güç sistemlerinin dinamik kararlılık çalışmalarında kullanılmak üzere senkron generatörlerin farklı dereceden çeşitli basitleştirilmiş modelleri literatürde önerilmiş ve kullanılmıştır [4-22]. Rotor dinamiğine ilave olarak rotor sargı dinamiğinin de dikkate alındığı fakat d ve q eksenlerindeki sönüm sargılarının (kd, kq) etkisinin, stator sargı direncinin (rs) ve stator akı değişimlerinin ( ve ) ihmal edildiği 3. dereceden Sonsuz Güçlü Baraya Bağlı Senkron Generatör (SGBSG) model en çok kullanılan modeldir.Bu çalışmada; literatürde yer alan çalışmalardan farklı olarak; stator sargı direnci (rs) ve stator akı değişimlerinin de dikkate alındığı senkron generatörün t modeli kullanılmış ve sonsuz güçlü baraya bağlı tek ve çift senkron generatör sistemlerinin dinamik modellerinin ayrı ayrı Matlab/Simulink ile benzetimi yapılmıştır. Ayrıca bu çalışmada SGBSG sisteminin kararlılığını arttırmak amacı ile literatürde yer alan doğrusallaştırılmış model kullanılarak tasarlanan klasik Güç Sistem Kararlı kılıcıların (GSK'ların) seçilen çalışma noktasının değişmesi durumunda önemli derecede performans kaybına uğradıkları bilindiğinden, güç sistemlerinde çalışma noktasını ve hat empedansı gibi diğer bazı sistem parametrelerinin değişmesi durumunda dahi performans kaybına uğramayan, dayanıklı (robust) yapıya sahip Bulanık mantık tabanlı Güç Sistem Kararlı kılıcısı (BGSK) tasarımı gerçekleştirilmiştir. BGSK'lı sistem performansı ile Klasik GSK'lı ve ek destekleyici kontrolör içermeyen sadece otomatik gerilim regülatörünün (OGR'nin) bulunduğu sistemlerin küçük işaret bozucular karşısındaki performansları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Güç sistem kararlı kılıcısı, Bulanık mantık kontrolör, GSK, OGR, küçük işaret kararlılığıIn this study, stability of two different dynamic systems consist of one and two synchronous generator connected to infinite bus have been analyzed against small signal which is low amplitude and low frequency.Different degrees in varous simplified models of synchronous generator is purposed and used in the literature for use in studies of dynamic stability of power systems. The most widely used model is third order model of synchronous generator which is taken into rotor dynamics in addition of stator dynamics and is neclected stator resistance (rs) and change of flux ( ve ).In this study; unlike the studies in the literature, t-model of synchronous generator without neglecting stator resistant and change of flux is used and dynamic model of systems of connected infinite bus with one and two sycnhronous generator were simulated in Matlab /Simulink program. Otherwise in this study fuzzy logic based power system stability controller whith a rabust structure which can?t lose performance in the event of change of system parameters such as operation point and line impedance at the power system is designed. Because PSS which is designed using the linearized model in order to improve the stability of synchronous generator in literature.System with fuzzy logic controller and traditional power system stabilizer and only system with AVR performances were compared across the small signal disturbance.Key Board: Power system stability, fuzzy logic kontrol, PSS, AVR, small signal stability