GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ELAZIĞ'DA BEDEN EĞİTİMİ, SPOR VE OYUN KÜLTÜRÜNÜN İNCELENMESİ

Abstract

Bu araştırma ile, Elazığ'da geçmişten günümüze beden eğitimi, spor ve oyun kültürü hakkındaki bilgileri derlemek, yazılı kaynak oluşturmak ve güncel bir durum tespiti yapmak amaçlanmıştır. Araştırmanın evreni Elazığ ilidir. Araştırmada, bilgilerin derlenmesinde tarihsel (retrospektif) yöntem ve anket yöntemi kullanılmıştır. Elazığ'da beden eğitimi, spor ve oyun kültürünün güncel durumunu tespiti için, tesadüfi olarak seçilmiş 9-16 yaş arasında, 397 kız ve 558 erkek olmak üzere toplam 955 ilk, orta ve lise öğrencisine anket uygulanmıştır. Anket verileri SPSS istatistik paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Elazığ'da spor etkinliklerinin başlangıcının 17. Yüzyıla kadar uzandığı ve güreş, avcılık, atıcılık, binicilik ve cirit oyunlarına dayandığı tespit edilmiştir. Elazığ ve Harput'ta 1885 yılından itibaren askeri, devlet okulları ve yabancı kolejlerde çeşitli sportif faaliyetler ( koşular, atlamalar ve oyunlar vb.), yapıldığı ve bazı okullarda "Beden Terbiyesi", "Terbiye-i Bedeniye ve Usul-ı Tedris ve Tatbikat" adları altında dersler okutulduğu saptanmıştır. Elazığ'da ilk spor kulübü 1915 yılında "Gençler Birliği" adıyla kurulmuş ve çağdaş anlamda spor çalışmaları ise kurtuluş savaşı yıllarında başlamıştır. Bu yıllardan sonra yapılan çalışmalar daha çok beden eğitimi, binicilik, atıcılık futbol, voleybol, ağırlık kaldırma, atletizm, jimnastik ve piramit hareketleri üzerine olmuştur. Elazığ'daki ilk spor tesisleri 1930'lu yılların sonunda hizmete girmiştir. Spor faaliyetleri 1950'den sonra hızlanmış, ilk amatör lig 1954 yılında futbol dalında kurulmuştur. 2004 yılı itibariyle Elazığ'da 5330 lisanslı sporcu ve 33 kulüp faaliyet göstermiştir. 1Beden eğitimi, spor ve oyun kültürünün güncel durumu incelendiğinde; 9- 16 yaş okul çağındaki öğrencilerin % 7.3'ünün bir spor kulübünde, % 40.6'sınm okul spor etkinlilerinde yer aldığı ve % 52.1 'inin ise hiç spor yapmadığı tespit edilmiştir. Oyun kültürü bakımından; öğrencilerin tercihi, % 86.1'i "Bilgisayar oyunları", % 70.7'si "Zeka oyunları", % 62.6'sı "Atari oyunları" ve % 49.8'i "Çocuk oyunları" olduğu gözlenmiştir. Geleneksel oyun kültürü hakkında; % 54.3'ünün bilgi sahibi olduğu, % 45.7'sinin bilgi sahibi olmadığı, bilgi sahibi olunan geleneksel spor dalları arasında da; % 46.4'ü "Yağlı güreş", % 29.1'i "Cirit oyunu" ve % 28.8'i "Atıcılık ve Avcılık" yer aldığı bulunmuştur. Sonuç olarak, İlimizde beden eğitimi, spor ve geleneksel oyun kültürünün; dünyada hızla gelişen ve değişen teknoloji, ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmeler, spor dallarındaki çeşitlilik ve medya faktörü ile yerini bilgisayar oyunlarına ve farklı spor dallarına bıraktığı ve çocuklarımızın geleneksel oyun kültüründen uzaklaştığı kanısına varıldı. Anahtar Kelimeler: Spor, kültür, oyun, geleneksel sporlarIt is aimed with this research that in Elazığ for past to today collect informations about physical education, sport and game culture, constitute written source and make a current condition's fixing. This research's universe is Elazığ. In this research for information's collection historical (retrospective) method and questionnaire method was used. For fixing physical education, sport and game culture's today's situation in Elazığ, questionnaire was carried out first, middle and high school's students who selected by chance about 9 and 16, 397 girls and 558 men in all 955. The questionnaire's datums were evaluated by using SPSS statistic packet program. It was fixed that in Elazığ sport's activities' start extends as far as 17. Century and it is based on wrestling, hunting, marksmanship, horsemanship, javelin. It was fixed that in Elazığ and Harput beginning from 1885 different sports activities (races, jumps, and games etc.) are made at military, state schools and alien college and in some schools lesson, whose name is "Body education, Terbiye-i Bedeniye ve Usul-ı Tedris ve Tatbikat" is educated. In Elazığ first sport club was founded in 1915 with name "Gençler Birliği" but contemporary sport studies started in Turkish war of independence years. Studies which were made after this year are largely about physical education, horsemanship, marksmanship, football, volleyball, lift weight, athletics, gymnastic and pyramid actions. First sport club's foundations in Elazığ put into service following years after 1930. Sport activities accelerated after 1950 and first amateur league was founded in 1954 football in branch. Including 2004, 5330 licensed sportsman and 33 clubs have activated in Elazığ.When physical education, sport and game culture's today's condition is researched, it is fixed that students', who are about 9 and 16 ages, % 7.3 are in a sport club, % 40.6 are in school's activities and % 52.1 don't make any sport branch. From the point of game culture, it is observed that students' preferences' % 86.1 are "Computer games", % 70.7 are "Mental games", % 62.6 are "Play station games" and % 49.8 are "Child games". About traditional game culture, it is found that student's % 54.3 are well-informed but % 45.7 aren't well-informed, among traditional sport branch, which are student well-informed, it's % 46.4 are "Oily wrestling", % 29.1 are "Javelin game" and % 28.8 are "Marksmanship and Hunting". In conclusion, it is come into view that in our city physical education, sport and traditional game culture left it's place in computer games and different sport branches with rapidly developing and exchanging technologic, financial, social and cultural growth, differentiation among sport branches and television broadcasting, and it is come into view that our children went away from our traditional game culture. Key Words: Sport, culture, game, traditional sports