Musannif Muhaddislerde Metin İçi İzâhlar: Nesâî Özelinde Bir İnceleme

Abstract

Bu makale Ebû Abdirrahmân Ahmed b. Şu‘ayb en-Nesâî’nin (öl. 303/915) kısaca “es-Sünen” adıyla meşhur olmuş es-Sünenü’s-suğrâ adlı eserinde yer verdiği hadislere dair değerlendirmelerini konu edinmektedir. Nesâî, naklettiği bazı hadislerden sonra “Kâle Ebû Abdirrahmân/Ebû Abdirrahmân dedi ki.” ifadeleriyle söze başlayarak gerekli gördüğü rivayetlerin ardından bazı açıklamalar yapmıştır. Musannifin ortaya koyduğu bu değerlendirmeler konularına göre tasnif edilerek ele alınmıştır. Bu değerlendirmelerin derinlemesine bir analizini yapmak amacıyla çalışma, Nesâî’nin es-Sünenü’s-suğrâ’sındaki yorumları ile sınırlandırılmıştır. Ancak ihtiyacın hâsıl olduğu durumlarda musannifin diğer eserlerine veya zikredilen eserin şerhlerine de başvurulmuştur. Nesâî’nin hadis ilminde öne çıkan bir şahsiyet oluşu ve es-Sünen adlı eserinin de hadis edebiyatı içerisinde mümtaz bir konumda olması çalışmayı önemli kılan etkenlerdendir. Zikredilen kitabın Kütüb-i Sitte içerisinde yer alması, onu hadislerin temel referans kaynakları arasına dâhil etmektedir. Dolayısıyla, Nesâî’nin hadisler hakkında yaptığı yorum ve açıklamalar hem onun yöntemini anlama hem de hadislerin anlaşılması noktasında önemli bir başvuru mercii olmaktadır. Çalışmada ağırlıklı olarak tasvîrî ve tahlîlî yöntem kullanılmıştır. Bazen Nesâî’nin rivayetler hakkında verdiği hükümler diğer hadis kitaplarıyla karşılaştırılarak kontrol edilmiştir. Nesâî’nin hadisler hakkında yaptığı değerlendirmeler gruplandırılarak incelenmiştir.