Yeni Kapitalizm ve Meslek Olgusunun Değişen Anlamları Üzerine

Abstract

Meslek hem birey, hem de toplum açısından yaşamsal fonksiyonlara sahiptir. Toplumun işleyişinde, bireyin toplumsal konumunun tayininde ve topluma katılımında belirleyici bir rolü vardır. Geleneksel anlamıyla stabil bir yapı olan meslek, günümüzde radikal bir dönüşüm sürecine girmiş bulunmaktadır. Yeni kapitalizmin, çalışma dünyasını bütünüyle esneklik, değişkenlik, geçicilik/uçuculuk üzerine kurması meslekleri ölümcül bir deformasyona maruz bırakmaktadır. Mevcut emek piyasası bireyin, işini bir meslek olarak benimsemesini ve ona bağlanmasını riskli kılmaktadır. Böylece bireyin meslekle olan bağları zayıflamakta, meslekle kimliklenmesi zorlaşmaktadır. Çalışma hayatında insan emeğinin yerini makinelerin alması ise, mesleklerin icra üslubunu tamamen değiştirmekte, meslek mensubunu ürettiği üründen/hizmetten kopararak yabancılaştırmaktadır. Teknolojinin, kişinin birden fazla işi aynı anda yapmasını mümkün kılmasıyla da tek işte sabitlenme mecburiyeti ortadan kalkmaktadır. Bu da meslek sınırlarının muğlâklaşmasına, mesleki bilincin zayıflamasına ve mesleğin, giderek geçici iş/uğraş konumuna indirgenmesine sebebiyet vermektedir.