ÖĞRETMEN ADAYLARININ DİJİTAL OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

Abstract

Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerini çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi bünyesinde gerçekleştirilmiş olup, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu, Fen Bilgisi, Matematik, Sınıf, Okul Öncesi ve İngilizce Öğretmenliği programlarında öğrenim gören 1., 2., 3. ve 4. sınıf düzeyindeki toplam 686 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Dijital Okuryazarlık Ölçeği kullanılmış ve elde edilen veriler SPSS 25 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmada ANOVA, bağımsız örneklemler t-testi, Kruskal-Wallis H Testi ve Mann-Whitney U Testi istatistiksel analiz yöntemleri olarak tercih edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, İngilizce öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin sınıf ve okul öncesi öğretmen adaylarına kıyasla anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (p < .05). Benzer şekilde, Fen Bilgisi öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri de Sınıf ve Okul Öncesi öğretmen adaylarına göre anlamlı biçimde daha yüksektir (p < .05). Ancak, Fen Bilgisi öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık puanları sınıf düzeyine (?²(3) = 6.441, p > .05) ve cinsiyet değişkenine (U = 552.5, p > .05) göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Matematik öğretmen adaylarının puanları da sınıf düzeyine (F(3, 163) = 0.600, p > .05) ve cinsiyete göre (U = 1832.5, p > .05) anlamlı farklılık göstermemiştir. Öte yandan, Sınıf Öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri sınıf düzeyine göre farklılık göstermektedir (F(3, 165) = 2.942, p < .05); özellikle 4. sınıf düzeyindeki öğretmen adaylarının puanlarının 1. sınıf düzeyindekilere kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Sınıf Öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri cinsiyete göre de farklılık göstermektedir (t(167) = 2.309, p < .05). Okul Öncesi öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri ise sınıf düzeyi (F(3, 117)= 0.529, p > .05) ve cinsiyet (t(119) = 0.146, p > .05) değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermemektedir. İngilizce öğretmen adayları açısından değerlendirildiğinde ise, sınıf düzeyine göre anlamlı bir fark olduğu (F(3, 163) = 3.627, p < .05) ve 4. sınıf öğretmen adaylarının 2. sınıf öğretmen adaylarına göre daha yüksek puan aldığı görülmektedir. Aynı zamanda cinsiyet değişkenine göre de anlamlı bir farklılık saptanmıştır (t(165) = 4.062, p < .05). Elde edilen bulgular doğrultusunda öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesi amacıyla öğretmen yetiştirme programlarının güncellenmesi önerilmektedir. Programlarda teknolojik yeterliliklere dayalı, uygulamaya dönük ve güncel içeriklere yer verilmesi; öğretmen adaylarının dijital çağın gerekliliklerine uygun nitelikte yetiştirilmelerine katkı sağlayacaktır. Bu sayede, geleceğin öğretmenleri teknolojiyi eğitim süreçlerinde etkin ve yenilikçi biçimde kullanabilecek donanıma sahip olacaktır. Anahtar Kelimeler: Dijital okuryazarlık, Öğretmen AdaylarıThe aim of this study is to examine the digital literacy levels of pre-service teachers in relation to various variables. The research was conducted during the 2024–2025 academic year at the Faculty of Education, Fırat University, and employed a correlational survey model. The study group consisted of 686 pre-service teachers enrolled in the departments of Science Education, Mathematics Education, Primary Education, Early Childhood Education, and English Language Teaching, across first, second, third, and fourth-year levels. Data were collected using the Digital Literacy Scale and analyzed through the SPSS 25 software package. Statistical methods used in the analysis included ANOVA, independent samples t-test, Kruskal-Wallis H test, and Mann- Whitney U test. The findings revealed that English language teacher candidates demonstrated significantly higher levels of digital literacy compared to those in primary and early childhood education (p < .05). Similarly, science teacher candidates showed significantly higher digital literacy levels than their counterparts in primary and early childhood education (p < .05). However, no significant differences were found in the digital literacy scores of science teacher candidates based on grade level (?²(3) = 6.441, p > .05) or gender (U = 552.5, p > .05). Likewise, mathematics teacher candidates showed no significant differences in digital literacy scores across grade levels (F(3, 163) = 0.600, p > .05) or gender (U = 1832.5, p > .05). On the other hand, significant differences were found among primary teacher candidates based on grade level (F(3, 165) = 2.942, p < .05), with fourth-year students scoring significantly higher than first-year students. A significant gender difference was also observed among primary teacher candidates (t(167) = 2.309, p < .05). No significant differences were identified in the digital literacy levels of early childhood teacher candidates based on either grade level (F(3, 117) = 0.529, p > .05) or gender (t(119) = 0.146, p > .05). In contrast, English language teacher candidates displayed significant differences in digital literacy scores by grade level (F(3, 163) = 3.627, p < .05), with fourth-year students outperforming second-year students. A significant gender difference was also found in this group (t(165) = 4.062, p < .05). Based on the findings, it is recommended that teacher education programs be updated to enhance the digital literacy skills of pre-service teachers. These programs should incorporate comprehensive, practice-oriented content focused on technological competencies. In doing so, future teachers will be better equipped to utilize technology effectively and innovatively in educational settings. Key Words: Digital literacy, Teacher Candidates.