XIX. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDA ARNAVUT MİLLİYETÇİLİĞİNİN GELİŞİMİNDE MEKTEPLER

Abstract

1789 Fransız İhtilali ile önem kazanan Milliyetçilik akımı, Osmanlı Devleti'nin yıkılışındaki en önemli unsurlardan biri olmuştur. Osmanlı Devleti'nin Balkan coğrafyasındaki topraklarında Hıristiyan tebaa arasında baş gösteren milliyetçi düşünceler ve faaliyetler, 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi sonrası imzalanan Ayastefanos ve Berlin Antlaşmalarıyla çoğunluğu Müslümanlardan oluşan Arnavutlar arasında da hız kazanmaya başlamıştır. Osmanlı Devleti'nin Balkanlarda bulunan toprakları bir yandan Osmanlı Devletinden ayrılarak bağımsız birer devlet haline gelen Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ bir yandan da Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Rusya ve İtalya tarafından parçalanmak istenmiştir. Osmanlı Devleti'nin Rumeli'de bulunan toprakları parçalanırken Arnavutlar, hem millî varlıklarını hem de üzerinde yaşadıkları toprakları korumak amacıyla Arnavut milliyetçiliğini ön plana çıkarmaya başlamışlardır. Arnavut milliyetçiliği, farklı kabile, lehçe, din ve mezheplere ayrılmış Arnavutları ortak bir ideal etrafında toplamak amacıyla yürütülen siyasî ve kültürel faaliyetler şeklinde gelişmiştir. Bu çalışmada Arnavut millî kimliğinin inşası sürecinde Arnavut milliyetçileri tarafından gerçekleştirilen eğitim ve kültür faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Bu çerçevede farklı din ve mezheplere inanan Arnavutlar arasında millî birlik ve beraberliğin tesisi için Arnavutça eğitim veren mektepler açılması için yapılan çalışmalar; Yunanistan, İtalya, Avusturya gibi devletler ve misyonerler tarafından açılan mekteplerin Arnavut milliyetçiliğinin gelişimine katkısı; Arnavutça için ortak bir alfabe oluşturulması çalışmaları; Arnavut diasporasının eğitim ve basın yayın faaliyetleri hakkında bilgiler verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Arnavutluk, Milliyetçilik, EğitimThe nationalist movement which gained prominence with the 1789 French Revolution has been one of the most important factors in the collapse of the Ottoman Empire. The nationalist ideas and activities which began in the territory of the Ottoman Empire in the Balkans and among the Christian vassals began to gain momentum among the Albanians whose majority is made up of the Muslims after the San Stefano and Berlin Treaties which have been signed after the Russian-Turkish war in 1877-1878. The territories of the Ottoman Empire in the Balkans were intended to be broken down not only by the separated countries like Greece, Serbia and Montenegro, but also by Austro-Hungarian Empire Russia and Italy. While the territories of the Empire were disintegrating, Albanians began to emphasize the Albanian nationalism in order to protect both the land they live on and their national assets. Albanian nationalism was developed as political and cultural activities conducted in order to gather Albanians, who were separated into different tribes, dialects, religion and sects, around a common ideal. In this study, the educational and cultural activities carried out by Albanian nationalists in the process of the construction of national identity of Albanian were focused. In this context, the following information is given. Studies for the opening of Albanian schools which provide education for the establishment of a national unity among the Albanians believing in different religions and sects; the contribution of the schools opened by the states such as Austria, Greece, Italy and by the missionaries to the development Albanian nationalism; attempts to create a common alphabet for Albanian language; education and media activities of the Albanian diaspora. Key Words: Albania, Nationalism, Education