Kamu Menfaati ve Özel Menfaat Dengesi Açısından Kâr Konseptinin İslâm’ın İhsan İlkesi Açısından Tahlili

Abstract

Günümüz dünyasında gerek küresel düzeyde gerekse yerel seviyede faaliyet gösteren\rfirmaların kâr maksimizasyonunu neredeyse tek amaç edindikleri, buna karşılık toplumsal fayda\rve değer üretmek gibi idealist perspektiflerden uzak oldukları bir vakıadır. Bu yaygın anlayış, mal\rve hizmeti üretiminde nüfusun çoğunluğunu teşkil eden ihtiyaç sahibi kişilerin zorunlu\rihtiyaçlarının karşılanmasından çok, yüksek gelirli insanların tatmin edilmesi mümkün olmayan\rbeklentilerinin öncelemesine sebep olmuştur. Bu çalışmada söz konusu anlayışın tezahürleri\rİslami açıdan tahlil edilecektir. Bu çalışmada iş ahlakı ve kâr kavramı, İslami öğreti esas alınarak\ranaliz edilecektir. Hiç şüphe yok ki, insan yaşamının her alanında yer alan İslam'ın bu konuyla\rilgili birtakım usul ve esasları vardır. Bu kabul ile İslam ahlak ekonomisinin varlığına işaret\rediyoruz. İslâm ahlakı İslâm ekonomisinin temeli olarak bahsedildiğinde, İslâm etiği ile din ve\riktisat arasında doğrudan bir bağ kurulur. Bu çalışmada liberal klasik iktisadın en temel\rparadigmalarından biri olan kâr maksimizasyonu kavramı İslami bir bakış açısıyla analiz\redilmiştir. Konu, İslam literatüründe Cibril hadisi olarak bilinen bir hadiste geçen ihsan kavramı\rçerçevesinden ve İslam hukukunun temel ilkelerinden genelin menfaati ile özelin zararı\rkarşılaştığında genelin menfaatinin tercih edileceği ilkesinden hareketle ele alınarak tartışılmıştır.\r