BİTKİSEL YAĞ SANAYİİ ATIKSULARININ KARAKTERİZASYONU VE ARITILABİLİRLİĞİ

Abstract

Bitkisel yağ sanayi, en önemli sanayi sektörlerinden biridir. Tarımsal endüstrinin bir parçası olarak bitkisel yağ üretimi, çevre kirliliğine önemli düzeyde katkıda bulunmaktadır. Türkiye'de bitkisel yağ sanayi atık sularının arıtımı ve karakterizasyonu üzerinde birçok çalışma yapılmıştır. Fakat bu endüstri tarafından üretilen atık suların yapısı, miktarı ve atık yükleri ile arıtım alternatifleri yetence incelenmemiştir. Bu çalışmada, Elazığ'da bulunan Karadeniz Birlik Doğan Erdil Yağ Fabrikası, bu sektörün bir örneği olarak seçilmiştir. Fabrikanın üretim metodu değerlendirilmiş ve fabrika atık sularının karakterizasyonu incelenmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında ayrı ve birleşik ham çıkış sularının kalitesi araştırılmıştır. Pilot ve laboratuar ölçekli modeller kullanılarak fiziksel, kimyasal ve biyolojik arıtma alternatifleri denenmiştir. Bu çalışmalar esas alınarak arıtma işlemleri ve proseslerin en verimli kombinasyonu belirlenmiştir. Sonuçlar ÇHF sisteminde KOİ'nin %17.65-69.12, yağ-gres gideriminin ise % 28.50-76.32 düzeyinde olduğunu göstermiştir. Sonuçlar ayrıca asit ile emülsiyon kırma ve kireç ile koagülasyon prosesinde KOİ ve yağ-gres gideriminin sırası ile % 63.19-80.66 ve % 76.95-83.38 arasında değiştiğini gösterdi. Alum ile koagülasyonda % 88.14-92.99 oranında KOİ ve % 69.89-92.11 oranında yağ-gres giderildiği haldeII demir (IH) klorür kullanımı ile %. 94.66-96.25 oranında KOİ ve % 93.81-96.16 yağ- gres giderilmiştir. Alum ile koagülasyonda elde edilen arıtma verimi alum-kil kullanımı ile % 94.66-95.37 KOİ ve % 96.88-97.78 yağ-gres değerlerine yükseltildi. Yağ kapanı çıkışından alman atıksuların ÇHF-YAHÇY'nda arıtılması ile KOİ ve yağ-gres sırası ile %85-91 ve % 82-88 oranında uzaklaştırıldı. Sonuç olarak Elazığ'da bulunan Karadeniz Birlik Doğan Erdil Yağ Fabrikası atıksuları yağ kapanı-ÇHF-YAHÇY-AÇ arıtım zinciri ile arıtıldığında çıkış suyu kalitesi, Türkiye'deki Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği'nin bitkisel yağ sanayii atıksuları için belirlediği standartlara ulaşabilmektedir. Anahtar Kelimeler: Bitkisel yağ sanayi, Atıksu, Arıtım, Yağ kapanı, Çözünmüş hava flotasyonu, Koagülasyon, Aktif çamur, Yukarı akışlı havasız çamur yatağı.