DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU TANILI 6-12 YAŞ ARASI ÇOCUKLARDA SERUM BÜYÜME FAKTÖRLERİ İLE BİRLİKTE GALANİN DÜZEYLERİNİN VE BUNLARLA İLİŞKİLİ OLABİLECEK ETMENLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), çocuklarda en sık görülen psikiyatrik bozukluklardan birisi olmakla birlikte etiyolojisi halen net olarak belirlenememiştir. Çalışmamızda, DEHB tanılı çocuk ve ergenlerde serum beyin kaynaklı nörotrofik faktör (BDNF), sinir büyüme faktörü (NGF), glial hücre türevli nörotrofik faktör (GDNF) ve galanin seviyelerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ek olarak bulgular sağlıklı kontrol olgularıyla karşılaştırılmıştır. Çalışmaya DEHB tanısı konan 6 ile 12 yaş arasındaki 58 olgu ve 60 sağlıklı kontrol olgusu dahil edilmiştir. Tanı değerlendirmesinde, DSM-5 kriterleri ile birlikte Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli-Türkçe Uyarlaması kullanılmıştır. Bunların yanında tüm olgulara Sosyodemografik veri formu, Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları İçin DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği, Conners Ebeveyn/Öğretmen Derecelendirme Ölçeği-Yenilenmiş Uzun Form, Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği, Çocuklar İçin Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri uygulanmıştır. Başlangıçta çalışmaya alınan tüm olguların, serum BDNF, NGF, GDNF ve galanin seviyeleri değerlendirilmiştir. Sonrasında DEHB grubuna metilfenidat başlanmıştır ve tedavinin 10. haftasında DEHB olguları, serum BDNF, NGF, GDNF ve galanin düzeyleri açısından yeniden değerlendirilmişlerdir. Tedavi öncesinde DEHB grubunda serum BDNF, NGF, GDNF ve galanin değerleri kontrol grubundan anlamlı yüksek saptanmıştır. Tedavi sonrası serum BDNF, NGF, GDNF ve galanin değerleri tedavi öncesine göre anlamlı düşük bulunmuştur. Ölçek puanları ile BDNF, NGF, GDNF ve galanin düzeyleri arasında korelasyon bulunmamıştır. Çalışmamızın sonuçlarına göre serum büyüme faktörleri ve galanin moleküllerinin DEHB tanılı olgularda değerlendirilmeye değer parametreler oldukları düşünülmüştür. DEHB'nin etiyopatogenezinin ve tedaviyle değişen nörokimyasal süreçlerin aydınlatılması adına, daha uzun süreli tedavilerle ve daha geniş örneklem gruplarıyla yapılacak olan ileri çalışmalar gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, BDNF, NGF, GDNF, galanin

Although attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) is a common neuropsychiatric disorder in childhood, its etiology has not been fully elucidated yet. In our study, it was aimed to investigate the levels of serum brain-derived neurotrophic factor (BDNF), nerve growth factor (NGF), glial cell-derived neurotrophic factor (GDNF) and galanin in children and adolescents diagnosed with ADHD and to compare the findings with healthy controls. Our sample was composed of 58 ADHD aged 6-12 years and 60 healthy control cases. During diagnostic evaluation, along with DSM-5 criteria, Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version-Turkish Version applied to all cases. Sociodemographic data form, DSM-IV-Based Child and Adolescent Behavioral Disorders Screening and Rating Scale, Conners' Parent/Teacher Rating Scale-Revised Long Form, Child Depression Inventory, State-Trait Anxiety Inventory for Children applied. All cases included in the study were evaluated in terms of serum BDNF, NGF, GDNF and galanin levels at baseline. Then, methylphenidate treatment was started and ADHD cases were reevaluated in terms of serum BDNF, NGF, GDNF and galanin levels in the tenth week of treatment. In the ADHD group baseline levels of serum BDNF, NGF, GDNF and galanin were found significantly higher than healthy controls. However, post-treatment levels of serum BDNF, NGF, GDNF and galanin were found significantly lower compared to baseline levels. There was no correlation between scale scores and levels of serum BDNF, NGF, GDNF and galanin. As a result of our study, it is thought that serum growth factors and galanin are worth evaluating parameters in patients with ADHD. Further studies with longer-term treatments and larger sample groups are required for to elucidate the etiopathogenesis of ADHD and neurochemical processes that change with treatment. Keywords: Attention deficit hyperactivity disorder, BDNF, NGF, GDNF, galanin