Polijenetik bir volkanizma ve petrografik-jeokimyasal özellikleri: Harput (Elazığ) Karataş tepe volkanizması

Abstract

Elazığ ve çevresinde geniş yaydım sunan Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı volkanitler, Harput çevresinde daha çok piroklastik kay aç özelliğindedir. Şiddetli bir patlamaya sahip volkanizmanın ilk ürünlerine işaret eden bu piroklastikler, kahverengimsi kırmızı, koyu gri, siyah renkli olup, üst seviyelere doğru gidildikçe yoğun oksitlenme gösterirler. Bu seviyelerde sıklıkla gözlenen devamlı olmayan merceğimsi yapı şekillerinde gelişen blok ve/veya lavlarla birlikte, yuvarlaklaşmış ve değişik boyutlu tekil blokların bulunması ve bu blokların soğumaya bağlı olarak soğan kabuğu yapısı göstermeleri, volkanik aktivite sırasında malzemenin olasılıkla gölsel ortamda çökelmiş olabileceğine işaret etmektedir. Piroklastiklerin çok geniş yayılımlı olmaları, topografik şekilleri, istif içerisinde yer yer lav akıntılarıyla birlikte, toplanma-yapışma yapıları ve soğan kabuğu yapısı gösteren bombaların bulunması, volkanizmanın esas olarak stromboli ve eşlik eden vulkano? tipte patlamayla oluşmuş, polijenetik bir volkanizma şeklinde geliştiğinin göstergesi olarak kabul edilmektedir. Piroklastiklerin üstünde, kalınlıkları değişken olmakla birlikte, genellikle ince seviyeler halinde lav akıntıları bulunmaktadır. Bu lavlardan yapılan tüm kayaç kimyasal analiz sonuçları, bu kayaçların kabuksal kirlenmeye uğramış bir magmatik aktivite sonucunda oluşmuş alkali bazalt bileşiminde kayaçlar olduğunu göstermektedir.