EĞİTİMDE ÖDÜL VE CEZA: ORTAOKUL ÖĞRETMENLERİNİN GÖZÜNDEN BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğretmelerinin ödül ve cezaya ilişkin görüşlerinin incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri olan olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarına amaçlı örneklem yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örnekleme yönteminden yararlanılarak ulaşılmıştır. Çalışma grubunu Erzurum, Giresun, Iğdır ve Şırnak illerinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ilköğretim okullarında farklı branşlarda görev yapan 39 öğretmen oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında araştırmacılar tarafından hazırlanan Yarı Yapılandırılmış Öğretmen Görüşme Formu kullanılmıştır. Yarı Yapılandırılmış Öğretmen Görüşme Formu’ndan elde edilen veriler içerik analizi tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın sonunda öğretmenlerin büyük bir çoğunluğunun ödül ve cezaya başvurdukları, ödülü cezadan daha çok tercih ettikleri tespit edilmiştir. Yapılan analizlerde öğretmenlerin öğrencilerde davranış değişikliği yaratmada ve motivasyonu sağlamada ödülün cezadan daha etkili olduğunu savundukları anlaşılmıştır. Öğretmenlerin ödül olarak övgü, puan biriktirme, sembolik ve somut ödüller kullandıkları; ceza olarak ise sözlü uyarı, bedensel uyarı, ev ödevi, puan kırma, sınıf ya da bahçe temizliği yaptırma, sınıf önünde tek ayak üzerinde bekletme gibi cezaları uyguladıkları belirlenmiştir.

This study aims to examine secondary school teachers' views on reward and punishment. The phenomenological pattern, one of the qualitative research designs, was used in this research. The study participants were chosen using the convenience sampling method, one of the purposeful sampling methods. The study group consisted of 39 teachers working in different branches of public primary schools affiliated with the Ministry of National Education in the provinces of Erzurum, Giresun, Iğdır, and Şırnak. The semi-structured Teacher Interview Form prepared by the researchers was used to collect the research data. The Semi-Structured Teacher Interview Form data was analyzed using the content analysis technique. At the end of the research, it was determined that the majority of teachers used reward and punishment and preferred reward over punishment. According to the analysis findings, teachers agree that rewards are more effective than punishment in creating changes in student behaviors and providing motivation. It was identified that as rewards, teachers used praise, accumulating points, and symbolic and concrete rewards; as punishments, they practiced verbal warnings, physical warnings, homework, taking points off, getting classroom or garden cleaned, and making them stand on one foot in front of other students.