ANTİK KENTLERDE KÜLTÜREL MİRASIN KORUMA SORUNLARI VE GÜNDELİK YAŞAM MEKANLARINA ETKİSİ: MARDİN DARA ANTİK KENTİ ÖRNEĞİ

Abstract

Dara Antik kenti; geçmişten bugüne birçok Mezopotamya uygarlığına ev sahipliği yapmış olduğundan onlara ait izleri, arkeolojik kalıntıları ve tarihi eser yapıları barındırmaktadır. Ancak bugüne kadar yapılan akademik ve resmi çalışmalarda Dara'nın sahip olduğu kültürel mirasın çok az bir bölümü açığa çıkarılabilmiştir. Yapılan kazı çalışmaları kaynak yetersizliğinden dolayı yarım kalmış veya parça parça sürdürüldüğünden kesintiye uğramış dolayısıyla bütüncül bir alan araştırması yapılamamıştır. Bu çalışmada Dara antik kentinin arkeolojik sit alanı ve tarihi yapıları mimari özellikleri bakımından incelenmeye çalışılmaktadır. Dara antik kentinin askeri yapıları, su yapıları ve dini yapıları incelenerek Dara tarihi ve mevcut durumu ile ilgili bütüncül bir alan çalışması yapılması amaçlanmıştır. Ayrıca Dara antik kentinde kültürel mirasla iç içe gündelik yaşam devam etmektedir. Burçların üzerine inşa edilmiş bir konak, su sarnıcının üzerinde bir ev ya da Roma döneminden kalma bir sütun ekmek yapılan tandırın parçası olarak gözlemlenebilmektedir. Böyle bir kullanım biçimi bir anlamda yapının ve malzemenin kaybolmasını engellerken aynı zamanda tahrip edilerek özgünlüğünün bozulmasına sebep olmaktadır. Bu çalışmada Dara antik kentinde gündelik yaşam ve kültürel miras birlikteliği koruma bağlamında incelenmiştir. Çalışma yapılırken fiziksel alan araştırmaları, literatür taraması ve anket çalışmaları yürütülmüştür. Araştırmalardan elde edilen veriler değerlendirilerek Bulgular-Tartışma bölümünde sunulmuştur. Çalışmamızın Sonuçlar bölümünde de aktarıldığı üzere arkeolojik sit alanında gündelik yaşamın konfor koşullarının sağlanamadığı görülmüştür. Kültürel miras alanlarında gündelik yaşamın devam etmesinin mirası koruma noktasında ciddi sorunlar oluşturduğu tespit edilmiştir.

Since the ancient city of Dara has hosted many Mesopotamian civilizations from past to present, it contains traces, archaeological remains and historical artifacts of them. However, only a small part of Dara's cultural heritage has been revealed in the academic studies and official actions carried out so far. A holistic field study could not be carried out as excavations were either left unfinished due to lack of resources or were interrupted as they were carried separately. In this study, the archaeological site and historical buildings of the ancient city of Dara are examined in terms of their architectural features. It is aimed to conduct a holistic field study about the history and current situation of Dara by examining the military structures, water structures and religious structures of the ancient city of Dara. In addition, in the ancient city of Dara, daily life continues intertwined with cultural heritage. A mansion built on bastions, a house above a water cistern, or a Roman column can be observed as part of a tandouri where bread is made. Such a use, in a sense, prevents the loss of the structure and the material, while at the same time it causes the originality being destroyed. In this study, the unity of daily life and cultural heritage in the ancient city of Dara was examined in the context of protection. During the study, physical field studies, literature review and survey studies were carried out. The data obtained from the studies were evaluated and presented in the Findings-Discussion section. As stated in the Results section of our study, it was observed that the comfort conditions of daily life in the archaeological site could not be met. It has been determined that the continuation of daily life in cultural heritage areas creates serious problems at the point of protection of it.