TÜRK KAMU YÖNETİMİ PERSPEKTİFİNDE ETİK VE ŞEFFAFLIK

Abstract

Çağdaş kamu yönetiminin temel ilkelerinden olan etik ve şeffaflık kavramları, kuramsal yaklaşımlar ve Türk kamu yönetimi pratiği çerçevesinde ele alınmıştır. Etik değerler, kamu görevlilerinin davranışlarını yönlendiren temel ilkeleri ifade ederken; şeffaflık, yönetsel süreçlerin denetlenebilirliğini, bilgiye erişimi ve kamuoyuna karşı hesap verebilirliği sağlayan bir yönetim ilkesidir. Bu iki kavram, demokratik yönetişimin sağlıklı işlemesi, kamu güveninin tesis edilmesi ve hizmet kalitesinin artırılması açısından birbirini tamamlayan stratejik öneme sahip unsurlar olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın kuramsal kısmında, etik düşüncenin tarihsel gelişimi ile birlikte deontolojik etik, faydacı etik ve erdem etiği gibi temel yaklaşımlar ayrıntılı biçimde incelenmiş; kamu görevlilerinin karşılaşabileceği etik ikilemlere yönelik çözüm yöntemlerine de yer verilmiştir. Şeffaflık ise, özellikle hesap verebilirlik, bilgiye erişim ve katılımcılık ilkeleriyle ilişkilendirilerek analiz edilmiştir. Ayrıca klasik kamu yönetimi, yeni kamu yönetimi, yönetişim ve kamu değeri yönetimi gibi modern kamu yönetimi yaklaşımları çerçevesinde etik ve şeffaflığın yeniden tanımlanma süreçleri değerlendirilmiştir. Uygulama bölümünde ise Türk kamu yönetiminde etik ve şeffaflık konularında yaşanan gelişmeler, mevzuat düzenlemeleri ve karşılaşılan yapısal sorunlar detaylı biçimde ele alınmıştır. 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kanunu, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu gibi düzenlemelere rağmen, uygulamada etik kültürün yeterince yerleşmediği, liyakat ilkesinin ihlali ve siyasi müdahalelerin etik dışı uygulamaları beslediği tespit edilmiştir.

The concepts of ethics and transparency as fundamental principles of contemporary public administration, with a particular focus on the Turkish public sector. Ethics refers to the set of moral principles guiding the behaviors of public officials, while transparency ensures the accountability, accessibility, and openness of administrative processes to the public. These two principles are evaluated as mutually reinforcing elements that play a crucial role in promoting democratic governance, public trust, and service quality in public administration. The theoretical framework of the study provides a historical and philosophical overview of ethical thinking, focusing on major ethical theories such as deontological ethics, utilitarianism, and virtue ethics. The research also explores the nature of ethical dilemmas in public service and discusses various approaches for resolving them. Transparency is analyzed through the lenses of accountability, access to information, and citizen participation. Furthermore, modern public administration paradigms—including traditional public administration, new public management, governance, and public value management—are discussed in relation to ethics and transparency. In the context of Turkish public administration, the study evaluates the legal and institutional reforms implemented since the early 2000s, including the establishment of the Council of Ethics for Public Officials (Law No. 5176) and the enactment of the Right to Information Law (Law No. 4982). Despite these efforts, several challenges persist, such as the lack of a strong ethical culture, political interference, limited enforcement of ethical codes, and insufficient ethical training for civil servants.