FARKLI FORMLARDA MENTOL KULLANAN SPORCULARIN; ANAEROBİK GÜÇ, SOLUNUM PARAMETRELERİ, HİPOKSİYLE İNDÜKLENEN FAKTÖR (HIF-1?) VE LAKTİK ASİT SEVİYELERİNİN BELİRLENMESİ

Abstract

Sporcularda performansın korunması ve artırılması amacıyla kullanılan ergojenik yardımcılar, son yıllarda dikkat çeken araştırma konuları arasında yer almaktadır. Bu yardımcıların başında yer alan mentol, serinlik hissi oluşturarak algılanan eforu azaltmakta, solunum parametrelerini iyileştirmekte ve egzersiz toleransını artırabilmektedir. Bununla birlikte mentolün farklı uygulama formlarının (gargara, bukkal film vb.) fizyolojik parametreler ve performans göstergeleri üzerindeki etkileri henüz yeterince açıklığa kavuşmamıştır. Bu araştırmada, farklı formlarda mentol kullanımının sporcularda anaerobik güç, solunum parametreleri, Hypoxia-Inducible Factor (HIF-1?) düzeyleri ve laktik asit seviyeleri üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Elazığ ilinde aktif olarak spor yapan ve mentol kullanımına kendi istekleriyle başlayan bireyler dâhil edilmiştir. Yaşları 18–22 arasında değişen toplam 19 lisanslı erkek voleybolcu gönüllü olarak katılmıştır. Ancak çalışma sürecinde hastalık ve sakatlık durumu göz önünde bulundurularak 3 sporcu çalışma dışı bırakılmış ve araştırma 16 sporcu ile tamamlanmıştır. Katılımcılara farklı günlerde mentollü gargara ve mentollü bukkal film uygulamaları yapılmış, ardından Wingate anaerobik güç testi uygulanmıştır. Egzersiz sonrası elde edilen biyolojik örnekler 4000 RPM'de 5 dakika santrifüj edilerek -80°C'de saklanmış, anaerobik güç parametreleri Wingate testi, solunum parametreleri spirometre, HIF-1? düzeyleri ELISA ve laktik asit seviyeleri laktat analizörü kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, mentollü uygulamaların özellikle solunum parametrelerinde ve egzersiz toleransında anlamlı farklılıklar yarattığını göstermiştir. Anaerobik güç çıktılarına bakıldığında mentollü bukkal film ve gargara uygulamalarının performans üzerinde farklı düzeylerde etkiler oluşturduğu; HIF-1? düzeylerinde mentol formlarına bağlı olarak değişim gözlendiği; laktik asit birikiminde ise mentollü uygulamaların toparlanma sürecine katkı sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, farklı formlarda mentol kullanımının sporcularda hem performans göstergeleri hem de fizyolojik yanıtlar üzerinde anlamlı etkiler oluşturduğu görülmüştür. Bu bağlamda mentol, antrenman ve müsabaka dönemlerinde potansiyel bir ergojenik yardımcı olarak değerlendirilebilecek niteliktedir.Ergogenic aids used to maintain and enhance athletic performance have attracted considerable research interest in recent years. Among these aids, menthol has been reported to reduce perceived exertion by inducing a cooling sensation, improve respiratory parameters, and enhance exercise tolerance. However, the effects of different menthol application forms (e.g., mouth rinse, buccal film) on physiological responses and performance indicators have not yet been fully elucidated. The aim of this study was to investigate the effects of menthol administered in different forms on anaerobic power, respiratory parameters, Hypoxia-Inducible Factor (HIF-1?) levels, and blood lactate concentrations in athletes. The study included individuals who were actively engaged in sports in Elazığ and who voluntarily agreed to use menthol. A total of 19 licensed male volleyball players aged between 18 and 22 years participated voluntarily. During the study period, three athletes were excluded due to illness or injury, and the study was completed with 16 participants. Menthol mouth rinse and menthol buccal film applications were administered on separate days, followed by the Wingate anaerobic power test. Post-exercise biological samples were centrifuged at 4000 rpm for 5 minutes and stored at ?80°C. Anaerobic power parameters were assessed using the Wingate test, respiratory parameters were measured via spirometry,HIF-1? levels were analyzed using ELISA and lactic acid levels were analyzed using a lactate analyzer. The findings indicated that menthol applications produced significant differences, particularly in respiratory parameters and exercise tolerance. In terms of anaerobic power outputs, menthol buccal film and mouth rinse applications exerted varying levels of influence on performance. Additionally, changes in HIF-1? levels were observed depending on the form of menthol administration, while menthol applications were found to contribute positively to recovery by reducing lactate accumulation. In conclusion, the use of menthol in different forms appears to have significant effects on both performance indicators and physiological responses in athletes. In this context, menthol may be considered a potential ergogenic aid during training and competition periods.