ELAZIĞ YÖRESİ AVCILIK TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Abstract

Başlangıcı insanlık tarihi kadar eski olan avcılık, tarihin ilk devirlerinde,canlarını korumak, yiyecek ve giyeceklerini sağlamak amacıyla avlanan ilk insanlarıtoplum olma çizgisine taşıyan en önemli faktörlerden biridir. Gelişimi insanlığıngelişimiyle paralellik gösteren avcılık, daha sonraları bir geçim kaynağı, Orta Çağ'daise soyluların, hükümdarların ve kralların boş zamanlarını değerlendirdikleri bir eğlencehaline gelmiştir. Günümüzde ise avcılık bir spor türü olarak değerlendirilmektedir.Türkiye coğrafik konumu itibariyle birçok av kuşunun göç yolları üzerindebulunmakla birlikte, üç tarafının denizlerle çevrili olması ve değişik bölgelerde farklıiklim yapıların görülmesi yüzünden av hayvanlarının çeşitliğinin ve sayısının fazlaolduğu bir ülkedir. Üç tarafı sularla çevrili Elazığ ili, bu yönüyle Türkiye'nin küçük birmodelidir. Ayrıca 2000 metreyi aşan yüksek dağları, gölü ve verimli toprakları ileElazığ, av hayvanlarının bolca bulunduğu bir ildir. Avcılığa küçük yaşta babalarınınyanında ava gitmekle başlayan ve avcılığı ata yadigârı olarak gören Elazığ avcıları, buyörede en çok keklik, bıldırcın, tavşan, ördek ve balık avlamaktadırlar.Terimlerin en belirgin özelliği ait oldukları dalın mensupları arasında özel biranlamlarının olması ve bu yüzden hızlı bir anlaşma aracı olarak kullanılmalarıdır. Elazığavcıları da gerek av esnasında gerekse kendi aralarındaki sohbetlerde, toplumungenelinin bilmediği avcılık terimlerini kullanmaktadır. Bu araştırma avcıların kendiaralarında hızlı bir anlaşma aracı olarak kullandıkları ve özel anlamları olan bu terimleriderlemek, yapı ve köken bakımından inceleyip Elazığ Yöresi Avcılık TerimleriSözlüğünü oluşturmak amacıyla yapılmıştır.Elazığ ve ilçelerindeki avcılar arasında derlenen avcılık terimleri, tek kelimedenveya kelime gruplarından oluşmaktadır. Basit, türemiş ve birleşik yapıda bulunan buterimlerin çoğu Türkçe kökenli olmakla birlikte kökenleri Arapça ve Farsçanınçoğunlukta olduğu değişik yabancı dillere dayanan terimler de tespit edilmiştir. Ayrıcakelime grubu şeklindeki terimlerin bir kısmında Türkçe ile yabancı kökenli terimlerbirlikte kullanılmıştır.Tespit edilen avcılık terimlerinin bir kısmı, ortak dilde hiç kullanılmayan sadeceavcıların anlamını bildiği ve avlanırken kullandıkları terimlerden oluşmakla birlikte birkısmı ise ortak dilde kullanılan sözcüklere ikinci bir anlam yüklenerekoluşturulmuşlardır. Elazığ ve ilçelerinde altı yüze yakın avcılık teriminin tespitedilmesi, Elazığ yöresinde avcılığın köklü bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.Anahtar Sözcükler: Av, avcılık, keklik, keklik avı, Elazığ yöresi, terim sözcükler,avcılık terimleri sözlüğü.