RATLARDA DENEYSEL TAM KATLI DERİ YARALARININ İYİLEŞMESİ ÜZERİNE ALFA LİPOİK ASİT, VİTAMİN C VE NANOMATERYALİN ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Bu çalışmada, alfa lipoik asitin (ALA) topikal formu ile nanopartikül enkapsüle edilmiş formlarının tam katlı deri yarası iyileşmesine etkileri; histopatolojik, immunohistokimyasal ve biyokimyasal parametrelerle değerlendirilmiş; Vitamin C grubu ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu amaçla kırk adet, erkek, 16 haftalık Wistar albino rat kullanıldı. Kontrol grubu dahil bütün gruplarda hayvanların sırt bölgesine bir cm çapında punch ile tam katlı deri yarası anestezi altında oluşturulduktan sonra, her grup sekiz hayvandan oluşacak şekilde bir kontrol ve dört deney grubuna ayrıldı. Kontrol grubu; yara oluşturulup deney süresince herhangi bir tedavi uygulanmadı. Vitamin C grubu: gastrik gavaj ile günlük 1000 mg/kg C vitamini verildi. ALA grubu; topikal olarak günlük 10 mg/kg ALA uygulandı, NPsALAgrubu; topikal olarak günlük 10 mg/kg NPsALA uygulandı. NPsAgFeALA grubu; topikal olarak günlük 10 mg/kg NPsAgFeALA uygulandı. Deney süreci on bir gün sürdü. Süre sonunda, yara bölgesi ve çevresindeki sağlam deri dokusunu içeren örnekler alınarak histopatolojik (HxE, Masson trikrom); ve immunohistokimyasal (TNF-alfa, COL3) yöntemlerle değerlendirildi. Ayrıca, hayvanlardan alınan kan örneklerinde antioksidan ve oksidatif stres belirteçlerinden katalaz (CAT), süper oksit dismutaz (SOD) ve malondialdehit (MDA) düzeyleri ölçüldü. Histopatolojik ve immunohistokimyasal incelemeler sonucunda, ALA ve nanopartikül formlarının yara iyileşmesini hızlandırdığı; kolajen sentezini artırarak yeniden epitelizasyonu desteklediği gözlemlendi. Kan analizlerinde ise, NPsALA grubunda enzimatik antioksidan düzeylerinin (CAT, SOD) kontrol ve ALA gruplarına kıyasla daha yüksek olması, bu formülasyonların sistemik düzeyde antioksidan etki oluşturduğunu ortaya koydu. Sonuç olarak, ALA ve nanopartikül türevlerinin yara iyileşmesi modelinde fibrobast aktivitesini ve vasküler proliferasyonu artırarak dokunun re-modelizasyon sürecine olumlu katkı sağladığı değerlendirildi.In this study, the effects of topically applied alpha-lipoic acid (ALA) and its nanoparticle-encapsulated formulations on the healing of full-thickness skin wounds were evaluated using histopathological, immunohistochemical, and biochemical parameters, and compared with a vitamin C-treated group. A wound is defined as the loss of anatomical and functional integrity of living tissue. ALA is known to contribute positively to wound healing by supporting anti-inflammatory, antimicrobial, and cellular antioxidant mechanisms. Therefore, the potential effects of ALA and its nanoencapsulated forms on wound healing were investigated. Forty male Wistar albino rats, 16 weeks of age, were used in the study. Under anesthesia, a full-thickness skin wound with a diameter of 1 cm was created on the dorsal region of each animal. The rats were then divided into five groups, each consisting of eight animals. These included a control group with no treatment, a vitamin C group receiving 1000 mg/kg/day of vitamin C by gastric gavage, an ALA group receiving 10 mg/kg/day of topical ALA, a nanoparticle-ALA (NPsALA) group receiving 10 mg/kg/day of ALA in nanoparticle form, and a NPsAgFeALA group treated topically with 10 mg/kg/day of ALA encapsulated in silver-iron nanoparticles. The experiment continued for eleven days. At the end of the study, tissue samples containing the wound area and surrounding healthy skin were collected and examined histopathologically using hematoxylin-eosin (H&E) and Masson's trichrome staining, and immunohistochemically for TNF-alpha and type III collagen (COL3). In addition, blood samples were analyzed for biochemical markers of oxidative stress and antioxidant activity, including catalase (CAT), superoxide dismutase (SOD), and malondialdehyde (MDA). Histopathological and immunohistochemical analyses showed that ALA and its nanoparticle forms accelerated wound healing, increased collagen synthesis, and supported re-epithelialization. Blood analysis revealed that enzymatic antioxidant levels (CAT and SOD) were higher in the NPsALA group compared to the control and ALA only groups, indicating that the nanoparticle formulation had a stronger systemic antioxidant effect. In conclusion, ALA and its nanoparticle-based formulations were found to contribute positively to the wound healing process by enhancing fibroblast activity and vascular proliferation, thus supporting tissue remodeling in a full-thickness wound model in rats.