BATI KAVŞAĞINDA ŞİNASİ VE DURUŞU

Abstract

Türk toplumunun Batılılaşma serüveni Osmanlı devletinin Batılı devletler karşısında siyasi, ekonomik,askeri alanlardaki geri kalmışlığı nedeniyle başlar. Hareketin en anlamlı ve düzenli süreci ise 1839’dakiTanzimat fermanıyla gerçekleşir. Tanzimat hareketiyle Türk toplumunun Batı’yla olan ilişkileri her alandaolduğu gibi sanat ve edebiyat alanında da ivme kazanır. Yeni bir insan ve dünya algısı, yeni bir edebi duyuşve ifade dönem aydınlarının büyük ilgisini çeker. Dönemin önemli aydınlarından Şinasi’nin batılılaşmahareketine olan katkısı önemsenecek kadar büyüktür. O, Batının insan ve dünya algısı üzerinde duraraközellikle XVIII. yüzyıl Fransız aydınlanmacı yazarlarını izlemiş ve bunların rasyonalist düşünceleri üzerindeyoğunlaşmıştır. Böylece Tanrı, insan, dünya, yaşam gibi temel konularda yeni bakış ve düşüncelergeliştirerek Eski’nin karşı tarafında konumlanır. Metafizik konularda bile akıl ve mantığını kullanan bir “budünya insanını” salık vermeye çalışır. Gerek şiirlerinde, gerekse makalelerinde yenilik adına, dilde olmasada, düşünsel bağlamda önemli değişimler yapmıştır. Fransa’da kaldığı yıllarda bir asır önce yaşamışaydınlanmacı yazarlarla ilgilenmesi onun Batılılaşmadan neyi anladığına ve hangi zihinsel programlagittiğine işaret eder. Batılılaşmayı toplumsal değişim ve dönüşüm olarak gören Şinasi, kendi tarihsel şartlarıiçinde ciddi sayılacak katkılar sağlamıştır.