Singeç Vadisi (Pertek, Türkiye) Jeotermal Bölgesindeki Karbonat Birikimlerinin Sedimentolojik ve Jeokimyasal Özellikleri

Abstract

Bu çalışma, Doğu Anadolu’da yer alan Singeç Vadisi'ndeki karbonat birikimlerini sedimantolojik, jeokimyasal ve tektonik etkileri bağlamında incelemektedir. Araştırma kapsamında, yaşlı ve güncel traverten örnekleri üzerinde arazi gözlemleri, petrografik analizler, X-ışını kırınımı (XRD) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) analizleri gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, bu örneklerin jeokimyasal özellikleri değerlendirilerek mineralojik bileşimleri, çökelme ortamları ve hidrotermal etkiler ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, Singeç Vadisi'ndeki karbonat birikimlerinin büyük ölçüde faylarla ilişkili hidrotermal akışkan sirkülasyonu tarafından şekillendiğini göstermektedir. XRD analizleri, karbonat çökeliminin çalışma alanında esas olarak kalsitten oluştuğunu ortaya koyarken, SEM görüntüleri travertenlerde lifsi ve dentritik kalsit kristallerinin yaygın olduğunu göstermektedir. Kimyasal analiz sonuçlarına göre, Ca-Ba-Zn-As, Al-Cu-K-Na-Pb ve Li-Mg-Sb element grupları benzer jeokimyasal davranışlar sergilemektedir. Sr, Mn ve Fe gibi iz elementler, çökelimlerde hidrotermal süreçlerle yakından ilişkilidir. Travertenlerde yüksek oranda Ca, Fe, Sr ve Mn bulunması, termal su-kayaç etkileşimi ile oksidatif çökelme süreçlerinin etkisini açıkça ortaya koymaktadır.

The present study investigates the carbonate deposits in the Singeç Valley, Eastern Anatolia, to elucidate their sedimentological, geochemical, and tectonic impacts. Field observations, petrographic analysis, X-ray diffraction (XRD), and scanning electron microscopy (SEM) were performed on old and recent travertine samples in the present study. The geochemistry of fossil, recent travertines, and mud samples was also studied to elucidate their mineralogical composition, depositional environments, and hydrothermal influences within the study. The study revealed that carbonate deposits in Singeç Valley are predominantly shaped by hydrothermal fluid circulation linked to faults. XRD diffractograms indicate that carbonate precipitation in the study area is mainly calcite. SEM images reveal that fibrous and dendritic calcite crystals are prevalent in travertines. According to chemical analyses, Ca-Ba-Zn-As, Al-Cu-K-Na-Pb, and Li-Mg-Sb have similar chemical behavior. Trace elements in the precipitations, such as Sr, Mn, and Fe, are also closely related to hydrothermal processes. The travertines are rich in Ca, Fe, Sr, and Mn, indicating direct influence of thermal water-rock interactions and oxidative precipitation processes.