Nebülizatör buhar tedavisi alan çocuklarda uygulanan parmak boyasının korku ve anksiyete düzeyi üzerine etkisi: Randomize kontrollü bir araştırma

Abstract

Nebüliztör buhar tedavisi, pediatrik hasta gruplarında solunum yolları hastalıklarının tedavisinde sık kullanılan bir tedavi yöntemidir. Kullanılan cihazın çocuklarda oluşturduğu rahatsızlık hissi, cihazın çıkardığı ses gibi birçok etken çocuklarda tedavi sırasında korku ve anksiyeteye yol açmaktadır. Bu nedenle bu araştırma nebülizasyon tedavisi alan çocuklara uygulanan parmak boyasının çocuğun korku ve anksiyete düzeyi üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma, ön test-son test randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Araştırma Gaziantep Şehir Hastanesi Çocuk Hastalıkları Servisi'nde Ağustos 2025 – Şubat 2026 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın örneklem büyüklüğü yapılan G-Power 3.1.9.4 programında priori güç analizi sonucunda 106 (deney gubu=53, kontrol grubu=53) çocuktan oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, Tanıtıcı Bilgi Formu, Çocuk Korku Ölçeği, Çocuk Anksiyete Skalası-Durumluluk Ölçeği ile toplanmıştır. Deney grubunda yer alan çocuklara nebülizasyon tedavisi öncesinde parmak boyası ve parmak boyasının nasıl uygulanacağına dair bilgiler sade, anlaşılır düzeyde 3-5 dakika süreyle anlatılmıştır. Ardından çocuklara varsa sorularını sormaları için 5 dakika süre verilmiştir. Bu sürenin sonunda tedaviye başlanılmış ve tedavi esnasında parmak boyası etkinliği tedavi süresince çocuk tarafından uygulanmıştır (5-10 dakika sürecek şekilde). Kontrol grubundaki çocuklara ise rutin tedavi dışında herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare testi, bağımsız gruplar t-testi ve iki faktörlü tekrarlı ölçümler için Genel Doğrusal Model kullanılmıştır. Normallik varsayımı çarpıklık ve basıklık değerleri ile değerlendirilmiş ve parametrik testlerin uygulanmasının uygun olduğu belirlenmiştir. Gözlemciler arası uyum sınıf içi korelasyon katsayısı ile incelenmiş ve ölçümlerin yüksek düzeyde güvenilir olduğu saptanmıştır. Araştırma bulguları, ön testte deney ve kontrol grupları arasında korku ve anksiyete düzeyleri açısından anlamlı fark bulunmadığını göstermiştir (p>0.05). Ancak son test ölçümlerinde deney grubunda hem korku hem de durumluluk anksiyete puanlarının kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde azaldığı belirlenmiştir (p<0.001). Grup (deney – kontrol) × zaman (ön test – son test) etkileşimlerinin tüm ölçümlerde istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek etki büyüklüğüne sahip olduğu görülmüştür (p<0.05). Sonuç olarak, nebülizasyon tedavisi sırasında uygulanan parmak boyası etkinliğinin çocukların korku ve anksiyete düzeylerini anlamlı ve güçlü bir etkiyle azalttığı belirlenmiştir. Bu bulgular, klinik uygulamalarda terapötik oyun temelli parmak boyama etkiniği kullanımının çocukların korku ve anksiyete düzeyini azaltmada etkili olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Nebülizasyon tedavisi, çocuk, parmak boyası, korku, anksiyeteNebulizer vapor therapy is a frequently used treatment method for respiratory diseases in pediatric patient groups. Several factors, such as the discomfort caused by the device and the noise it produces, lead to fear and anxiety in children during treatment. Therefore, this research was conducted to evaluate the effect of finger paint applied to children receiving nebulizer vapor therapy on their fear and anxiety levels. This research is a pre-test-post-test randomized controlled experimental study. The study was conducted in the pediatric ward of Gaziantep City Hospital between August 2025 and February 2026. The sample size consisted of 106 children (experimental group=53, control group=53) as determined by a priori power analysis using the G-Power 3.1.9.4 program. Data were collected using a Demographic Information Form, the Child Fear Scale, and the Child Anxiety Scale-State Scale. Before nebulizer vapor therapy, children in the experimental group were given a simple and understandable explanation of finger paint and how to apply it for 3-5 minutes. Children were then given 5 minutes to ask any questions they had. At the end of this time, treatment began, and the finger painting activity was applied by the child throughout the treatment (lasting 5-10 minutes). Children in the control group received no treatment other than routine treatment. Descriptive statistics, the Chi-square test, independent groups t-test, and the General Linear Model for two-factor repeated measures were used in the analysis of the data. Normality assumption was evaluated with skewness and kurtosis values, and it was determined that the application of parametric tests was appropriate. Inter-observer agreement was examined with the intraclass correlation coefficient, and the measurements were found to be highly reliable. The research findings showed no significant difference in fear and anxiety levels between the experimental and control groups in the pre-test (p>0.05). However, in the post-test measurements, both fear and situational anxiety scores were significantly lower in the experimental group compared to the control group (p<0.001). Group (experiment – control) × time (pre-test – post-test) interactions were found to be statistically significant and have a high effect size in all measurements (p<0.05). In conclusion, it was determined that the finger painting activity applied during nebulizer vapor therapy significantly and strongly reduced children's fear and anxiety levels. These findings suggest that the use of therapeutic play-based finger painting activities in clinical practice may be effective in reducing children's fear and anxiety levels. Keywords: Nebulızatıon therapy, child, finger painting, fear, anxiety