ERKEN ORTAÇAĞ’DA BİZANS İMPARATORLUĞU’NUN TOPRAK SİSTEMİ VE EKONOMİYE ETKİSİ

Abstract

Devletlere ve ekonomilere çağlar boyunca güç veren unsurlardanbiri hiç şüphesiz ki toprak olmuştur. Özellikle de Sanayi Devrimi’nekadar toplumlar, siyasi ve askeri oluşumlarını toprağa bağlı olarak veyatoprağın etrafında şekillendirmişlerdir. Böylece toprak, insan hayatındaçok önemli bir yer tutarken, devlet sistemlerinin oluşturulmasında dahayati rol oynamıştır. Bu kadar önem taşıyan toprağın, en iyi şekildekullanılması konusu da devletlerin üzerinde kafa yorduğu meselelerdenbiri olmuştur. Bu arayışın sonunda toprağın hem üretim hem de askerigücün kaynağı olarak kullanıldığı idari ve askeri sistem olan topraksistemleri doğmuştur. Bizans’ta da Toprak mülkiyeti sistemi ve Themasistemi, imparatorluğun en önemli ihtiyacı olan üretimin devamlılığı,vergilerin düzenli toplanması ve ordu gücünün teminini sağlayan,döneminin en iyi işleyen idari ve askeri sistemlerinden biri olmuştur.Bizans İmparatorluğu varlığını sürdürmesinin ön koşullarından birisiolan toprağın değerini kavramış ve sahip olduğu topraklar üzerindekisistemi en büyük faydayı sağlayabileceği şekilde şekillendiripgeliştirmeye çalışmıştır. Bu alanda göstermiş olduğu başarı da varlığınıyüzyıllar boyunca devam ettirebilmesindeki en önemli faktörlerden biriolmuştur. Bizans toprak sistemi İmparatorluğun karşılaşmış olduğuaskeri ve ekonomik tehditlerde ayakta kalmasını sağlamıştır. Hemverimli arazilere iskân edilen Slav ve Arap gibi ulusların toprakların boşkalmasını önleyerek üretime çok büyük katkıları olmuş, hem deimparatorluk ihtiyaç duyduğu asker gücüne maaş ödeme derdindenkurtulmuştur.