Öğretmen ve Öğretmen Adayları İçin Yansıtıcı Düşünme Eğilimi (YANDE) Ölçeğinin Geliştirilmesi

Abstract

Araştırmanın amacı, öğretmen ve öğretmen adayları için yansıtıcı düşünme eğilimi (YANDE) ölçeğinin geliştirilmesidir. Araştırmanın yöntemi tarama modeli şeklindedir. Uygulamada 599 denekle çalışılmıştır. Bu deneklerden 456'sı Fırat Üniversitesinde okuyan ilköğretim ve Türkçe eğitimi bölümlerinin 2., 3., ve 4. sınıfında okuyan öğrencilerdir. Söz konusu sınıflarda okuyan toplam öğrenci sayısı 960'tır. Bu evrenin örnekleme oranı yüzde 47.5'tir. Deneklerin diğer kısmını Diyarbakır İli Çermik İlçesi'nde görev yapan 143 ilköğretim ikinci kademe öğretmeni oluşturmaktadır. Burada toplam görev yapan öğretmen sayısı 194'tür. Bu anlamda öğretmenler için belirlenen evrenin örnekleme oranı yüzde 71'dir. Faktör analizi sonuçlarına göre YANDE ölçeğinin KMO değeri 0.909, Bartlett testi değeri 6811.461 (p<0.05)'dir. Bu ölçekte 7 faktöre verilen temalar şunlardır: Sürekli ve amaçlı düşünme, açık fikirlilik, sorgulayıcı ve etkili öğretim, öğretim sorumluluğu ve bilimsellik, araştırmacı, öngörülü ve içten olma, mesleğe bakıştır. YANDE ölçeği için yapılan analiz sonuçlarında, madde toplam korelasyonları 0.308 ile 0.607 arasında değişmiş, test tekrar test korelasyonu 0.742 (p<0.01) ve iki yarı puanları arasındaki korelasyon kat sayısı 0.77 (p<0.01) bulunmuştur. Geliştirilen ölçek ile Kökdemir (2003, s. 80-82)'in Türkçeye uyarladığı 51 maddelik California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği arasındaki korelasyon 0.687 ve Semerci (2000, s. 23-26)'nin Kritik Düşünme Becerileri Ölçeği arasındaki korelasyon kat sayısı 0.611 (p<0.01) bulunmuştur. YANDE ölçeğinin Cronbach Alpha kat sayısı 0.908'dir. Ölçek, 20'si olumsuz ve 15'i olumlu olmak üzere 35 maddeden oluşmuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin geçerlik ve güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Ölçek, öğretmen ve öğretmen adaylarına uygulanabilir düzeydedir.