Environmental impact and drainage geochemistry in the vicinity of the Harput Pb-Zn-Cu veins, Elazığ, SE Turkey

Abstract

Çalışmanın amacı, cevherleşmelerin jeokimyasal prospeksiyon çalışmalarına katkısını ve çevresel etkisini incelemektir. Bu nedenle kaynak sularda ana, iz ve nadir toprak elementleri (NTE), dere kumlarında ise ana ve iz element derişimleri incelenmiştir. Bu amaçla, ceherleimelere yakın, Köprücük, Çolaklı, Kabakçılar ve Ekinli civarından toplam 21 kaynak suyu örneği alındı. Kızıldağ, Kurt, Karacalar ve Billurik Dereden toplam 57 örnek üç farklı tane boyu (-80 +140, -140 +200 and -200 mesh) ICP-MS (inductively coupled plasma-mass spectroscopy) ve IE (ion electrode) yšntemi ile analiz edildi. Kaynak suları, element içerikleri tavsiye edilebilir içme suyu standartları ile karşılaştırılmış ve Al, Ba, Br, Fe, K, Mn, Na, Pb, SO4, U ve F içeriklerinin, dere kumu örneklerinde ise Mo, Pb, Zn, As, U ve Ca medyan değerleri kıtasal kabuktaki ortalama element ieçriklerinden yüksek olduğu, As, değerinin ise bölgedeki granitik kayaçlardaki ortalama değerden birkaç kat daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında dere kumlarındaki element içeriklerinin ince taneli (-200 mesh) boyutta zenginleştiği saptanmıştır. Korelasyon katsayısı incelemelerinde NTE ile pH arasında ters, SO4, Fe, Al arasında anlamlı pozitif ilişki gözlendi. Sonuç olarak gerek kaynak sulardaki element derişimleri ve gerekse dere kumlarının farklı tane boyu fraksiyonlarındaki element dağılımlarının jeokimyasal incelemelerinde ve bu bšlgelerde metal kirliliğinin belirlenmesinde yararlı olabileceği düşünülmektedir.