BİR ULUS YARATMAK: ERKEN DÖNEM CUMHURİYET ROMANINDA DİN ADAMININ TEMSİLİ

Abstract

Bu çalışma, Cumhuriyet’in ilk yıllarında edebiyatın yeni ulusuanlatmak amacıyla resmi ideoloji ile yakın bir temas içinde geliştiği,yeni ulusun ideolojisini ve modernleşme çabalarını desteklemek vegeniş kitlelere yaymak için birçok romanın kaleme alındığı fikrindenhareket etmektedir. Bu bağlamda çalışmada, Reşat Nuri’nin Yeşil Gece(1928) ve Halide Edip’in Vurun Kahpeye (1926) romanları örnek olarakalınmaktadır. Cumhuriyet’in ilk yıllarında ulus inşası, resmi ideoloji vemodernleşme çabaları ile sağlanmaya çalışılmış, ilerleme ve değişimöğretmen figürü üzerinden resmedilirken, ulusun yeni ideolojisiönündeki engel olarak din adamı gösterilmiştir. Bu dönemle ilgilihomojen bir yapı olmamakla birlikte bu romanlarda, ulusun ideolojisive modernleşme anlatılarına paralel olarak din ve dini kişilikler olumsuzbiçimde resmedilmiştir. Bu romanlarda dini kişilikler, bireysel karakterolmaktan çok bir sosyal tip olarak sunulmuştur. Bu romanlarınçalışmamızla ilgili iki ortak noktası bulunmaktadır. İlki, ulusunideolojisi ve modernleşme süreciyle bağlantılı olarak, din adamıfigürünün değişime karşı çıkması başta olmak üzere, din adamınınolumsuz özelliklerle temsili, ikincisi ulus ideolojisinin din adamlarınaalternatif olarak sunulan ileri görüşlü öğretmenler aracılığıyla tesisedilmeye çalışılmasıdır. Romanlarda genel olarak, din adamına karşıöğretmen figürüyle ulus inşası amaçlanmıştır. İlk bölümde, edebiyatınbir dalı olarak roman ve ulus inşası ele alınmış, ikinci bölümde YeşilGece ve Vurun Kahpeye romanları örneğinde Erken dönem Cumhuriyetromanında din adamının temsili incelenmiştir.