DENİZLİ'DE İRANLI MÜLTECİLER: GÜNDELİK YAŞAM, İLETİŞİM VE TOPLUMSAL SORUNLARIN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Abstract

21. yüzyılda ortaya çıkan göçler, her ne kadar ulus devlet sınırlarının müphem hale gelmeye başladığını gösterse de, göçlerle birlikte sınırları aşıp gelen ve her geçen gün daha fazla bir arada yaşadığımız ve karşılaştığımız yabancılara karşı, zihinlerimizdeki "biz" algısı daha da belirgin hale gelmektedir. "Biz" algısını oluşturan ve pekiştiren süreçler şüphesiz farklılıklar temelinde "ötekiliğin" meydana gelmesine kaynaklık etmektedir. Dolayısıyla bu çalışma; sınırları aşarak içeri giren yabancının, başka bir deyişle "biz" ve "öteki" arasında yaşanan ilişkilerin ortaya çıkış bağlamlarını ele almaktadır. Bu bilgilerden hareketle çalışmanın temel amacı; İranlı mültecilerin Denizli ili özelinde bir "yabancı" olarak yaşadığı kültürel, dinsel ve cinsel kimliklerin etkisiyle gündelik rutinlerini nasıl sergiledikleri ve bu bağlamda ötekileştirme ve ayrımcılık ile dışlanmanın nasıl zuhur ettiğini, toplumsal aidiyet ve iletişim süreçlerinin nasıl olduğu ile Denizli halkının İranlı mültecilere karşı bakış açıları, gündelik yaşamda kurdukları temaslar, geliştirdikleri davranış düzeyleri ile algı ve tutumlarını anlamaktır. Çalışma kapsamında öncelikle araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme formu ile kartopu, maksimum çeşitlilik ve kuramsal doygunluk örnekleme kullanılarak ulaşılan İranlı mültecilerle görüşme ve odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Görüşme sürecine gözlem tekniği de dâhil edilerek süreci anlamlandırmaya yönelik girişimlerde bulunulmuştur. Bazı örneklem birimleriyle birden fazla görüşme yapılmış ve nihayetinde kuramsal doygunluk da gözetilerek İranlı örneklem birimleri 30 kişiden oluşturulmuştur. Araştırmanın bir diğer örneklemi olan Denizli halkından veri elde edebilmek ve süreci çift yönlü bir perspektiften okumak amacıyla, İranlı mültecilerin sayıca en yoğun yaşadıkları ilk üç mahallede anket uygulaması yürütülmüştür. Yine araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu ile temsil düzeyi yüksek 431 kişiye ulaşılmış ve örneklem grubuna dâhil edilmiştir. Araştırma kapsamında İranlı mülteci örneklem birimlerinden elde edilen nitel veriler Gömülü Teoriye (Grounded Theory) göre analiz edilmiş, Denizli halkından elde edilen nicel veriler ise Betimsel Analize göre açıklanmıştır. Bu kapsamda çift yönlü bir perspektifle elde edilen araştırma bulguları; İranlı mültecilerin Denizli'de yabancı olarak adlandırılıp "öteki"ye dönüştüğünü, toplum tarafından ayrımcılılık dışlanma ve damgalanmalara maruz kalarak mekânsal olarak ayrıştırıldığı çalışmanın bulguları arasındadır. İranlı mülteciler ise söz konusu maruz kaldığı durumlar karşısında iletişimsel taktik ve stratejilerini geliştirdikleri ve her iki durum arasında gelgitler yaşadığı araştırma kapsamında edinilen başka bir bulgudur.

Although the migrations that emerged in the 21st century show that the nation-state borders are starting to become obscure, the perception of "we" in our minds is becoming more and more evident against foreigners who cross borders through migration and together with whom we live and encounter more and more each passing day. The processes, that make up and reinforce the perception of "we", are undoubtedly the source of "otherhood" eventuating on the basis of differences. Therefore, this study examines the context of the emergence of the foreigner who got in by crossing the borders, in other words, the relations between "us" and "the other". Based on this information, the main purpose of the study is to understand how Iranian refugees, specifically in the province of Denizli, exhibit their daily routines under the influence of cultural, religious and sexual identities they live as a "foreigner", and in this context, how exclusion occurs through othering and discrimination; to understand how social belonging and communication processes work; and to understand the perspectives of the people of Denizli, the contacts they establish in daily life, the behaviour levels they develop and their perceptions and attitudes towards Iranian refugees. Within the scope of the study, first of all, interviews and focus group discussions were conducted with Iranian refugees, who were recruited through sampling techniques such as snowballing, maximum variation and theoretical sampling, using a semi-structured in-depth questionnaire prepared by the researcher. Attempts were made to make the process become meaningful by including observation technique in the interviewing process. More than one interview was conducted with some of the sampling units and eventually, Iranian sample comprised of 30 people considering the theoretical saturation. In order to obtain data from the people of Denizli, which were another target sample of the research, and to read the process from a two-way perspective, a survey was conducted in the first three neighbourhoods where Iranian refugees were most densely populated. 431 people with a high level of representation were reached using the questionnaire prepared again by the researcher and these people were included in the sample of the study. Qualitative data obtained from Iranian refugee sampling units within the scope of the research were analysed according to Grounded Theory; while quantitative data obtained from the people of Denizli were explained according to the Descriptive Analysis. In this context, the research findings obtained from a two-way perspective show that Iranian refugees are agnominated as foreigners in Denizli and transformed into "others" and that they are spatially segregated by being exposed to discrimination, exclusion and stigmatization by the society. Another finding of the study was that Iranian refugees developed communicative tactics and strategies in the face of talked-about statuses they were exposed to and that they were in two minds between these two statuses.