SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN EĞİTİM PROGRAMI OKURYAZARLIK DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu araştırmada sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim programı okuryazarlık düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel ve nitel yöntemin birlikte kullanıldığı karma yöntemin yakınsayan paralel desenine göre yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Muş İlinde resmi ortaokullarda görev yapan sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel örneklemi kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle seçilen 148 sosyal bilgiler öğretmeninden, nitel örneklemi ise kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle seçilen 17 sosyal bilgiler öğretmeninden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak; Bolat (2017)'ın geliştirdiği "Eğitim Programı Okuryazarlığı Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış "Açık Uçlu Görüşme Formu" kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Bonferroni testi kullanılmış, nitel veriler ise içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen nicel sonuçlara göre sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim programı okuryazarlık düzeylerinin ölçek genelinde ve alt boyutlarında "yüksek" olduğu tespit edilmiştir. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin cinsiyet ve kıdem değişkenlerine göre eğitim programı okuryazarlık düzeylerinde ölçeğin tamamı ve alt boyutlarında anlamlı bir farklılık oluşmadığı görülmüştür. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim programı okuryazarlık düzeyleri, öğrenim durumu değişkenine göre ölçeğin tamamında ve alt boyutlarında anlamlı farklılık oluşturmuştur. Buna göre yüksek lisans mezunu öğretmenlerin lisans mezunu öğretmenlere göre eğitim programı okuryazarlık düzeyleri daha yüksek seviyededir. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim programı okuryazarlık düzeyleri programı inceleme sıklığı değişkenine göre ölçeğin tamamında ve alt boyutlarında anlamlı farklılık oluşturmuştur. Araştırmanın nitel sonuçlarına göre sosyal bilgiler öğretmenleri, eğitim programı okuryazarlığına ilişkin bilgi ve becerilerinin genel olarak yeterli seviyede olduğunu belirtmişlerdir. Sosyal bilgiler öğretmenleri eğitim programı okuryazarlığını; programı anlama, uygulama, programa hakim olma, program ögeleri bilgi ve becerisine sahip olma olarak tanımlamışlardır. Program okuryazarı olan öğretmenlerin programın ögelerine vakıf olmaları gerektiği, iletişim becerileri yüksek, araştırmacı, programı uyarlayabilen ve süreci yönetebilme becerilerine sahip olmaları gerektiği belirtilmiştir. Öğretmenler, eğitim programı okuryazarlığının; öğretimin kalitesini artırdığını, hedefi anlama, içerik seçimi ve değerlendirme boyutlarında yetkinlik kazandırdığını, mesleki gelişimlerine ve materyal üretmede katkı sağladığını belirtmişlerdir. Ayrıca nitelikli lisans eğitimi ve hizmet içi eğitimler verilerek eğitim programı okuryazarlığı becerisinin geliştirilmesi yönünde öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Eğitim Programı, Eğitim Programı Okuryazarlığı, Sosyal Bilgiler.

In this study, it is aimed to examine the literacy levels of social studies teachers according to different variables. The research was conducted according to the converging parallel pattern of the mixed method, in which quantitative and qualitative methods were used together. The universe of the study consists of social studies teachers working in official secondary schools in Muş in the 2021-2022 academic year. The quantitative sample of the study consists of 148 social studies teachers selected by easily accessible sampling method and the qualitative sample consists of 17 social studies teachers selected by easily accessible sampling method. As a means of data collection; The "Education Program Literacy Scale" developed by Bolat (2017) and the semi-structured "Open-Ended Interview Form" developed by the researcher were used. In the analysis of quantitative data, descriptive statistics, independent groups t-test, one-way analysis of variance (ANOVA) and Bonferroni test were used, while qualitative data were used in the content analysis technique. According to the quantitative results obtained in the research, it was determined that the literacy levels of social studies teachers in the education program were "high" in the scale and sub-dimensions. According to the gender and seniority variables of social studies teachers, it was seen that there was no significant difference in the literacy levels of the education program in the whole and sub-dimensions of the scale. The literacy levels of the educational program of social studies teachers made a significant difference in the whole scale and sub-dimensions according to the education status variable. Accordingly, the literacy levels of the education program are higher than the graduate teachers of the graduate teachers. The literacy levels of the education program of social studies teachers showed a significant difference in the whole scale and sub-dimensions according to the frequency variable of the program examination. According to the qualitative results of the research, social studies teachers stated that their knowledge and skills related to educational program literacy were generally at a sufficient level. Social studies teachers can improve the literacy of the training program; They defined it as understanding the program, applying it, mastering the program, having the knowledge and skills of the program elements. It is stated that teachers who are program literate should be aware of the elements of the program, have high communication skills, researcher, adaptability to the program and have the ability to manage the process. Teachers are responsible for ensuring that educational program literacy; They stated that it increased the quality of teaching, gained competence in the dimensions of understanding the goal, content selection and evaluation, and contributed to their professional development and material production. In addition, they offered suggestions for the development of literacy skills in the training program by providing qualified undergraduate education and in-service trainings. Key Words: Training Program, Curriculum Literacy, Social Studies.