NİŞABUR'DA ETKİLİ OLMUŞ KERRÂMÎ ŞAHSİYETLER

Abstract

Hakkında pek az çalışma bulunan Kerrâmiyye, hicri üçüncü asrın sonlarından itibaren tarih sahnesine çıkar ve Horasan-Maveraünnehir bölgelerinde pek çok taraftar edinir. Hicri dördüncü asrın başlarına kadar olan zaman dilimi ile sınırlandırmış olduğumuz ilk dönem Kerrâmiliği, kelami bir mezhepten ziyade sufi bir yapılanma arz etmiş ve bu özelliğinden olsa gerek müstakil bir fırka muamelesine tabi tutulmaksızın çoğunlukla Mürcie içerisinde değerlendirilmiştir. Önde gelen Kerrâmi şahsiyetlerin zâhidâne yaşayışları bunda etkili olmuştur. İbn Kerrâm'dan sonraMuhammed b. Heysem gibi önemli isimlerin katkısı ile Kerrâmilik, kendine has teolojisi olan bir mezhebe dönüşmüştür. Mezhebin söz konusu dönüşümünde etkili olan şahsiyetlerin tamamına yakını ise faaliyetlerini Nişabur'da yoğunlaştırmıştır. Bundan dolayı bu makalede Nişabur'da ön plana çıkmış Kerrâmi şahıslar ve bu şahısların Kerrâmiyye'nin teşekkülündeki etkileri üzerinde durulmuştur.