Yüksek doz prednizolon enjekte edilmiş ratların karaciğer böbrek ve kalp alkalin fosfataz aktivitesi üzerine oral vitamin E ve /veya selenyumun etkisi

Abstract

Yüksek doz prednizolon uygulanan ratlarda alkalin fosfataz (ALP) aktivitesi üzerine E vitamini ve Selenyum (Se) ilavesinin etkileri araştırıldı. 210 adet rat 5 gruba ayrıldı (ilk grup 10 rat, diğer her grup 50 rat). Ratlar normal bir diyetle beslendi, fakat 3, 4 ve 5. gruplara oral gavaj ile sırasıyla 20 mg E vitamini, 0.3 mg Se ve bunların kombinasyonları 30 gün boyunca günlük olarak içirildi. Bu uygulamadan sonraki 3 gün kontrole (grup 1) serum fizyolojik, diğer 4 gruba (2, 3, 4 ve 5. grup) ise prednizolon (100 mg/kg canlı ağırlık) intramuskular uygulandı. Prednizolonun son uygulanmasını takiben kontrol grubu hariç, diğer her gruptan 10 adet rat 4, 8, 12, 24 ve 48. saatlerde öldürülerek, karaciğer, böbrek ve kalplerindeki ALP aktiviteleri belirlendi. Yüksek doz prednizolon, 4 ile 24. saatler arasında, ALP aktivitesinin karaciğer dokusunda önemli olarak artmasına, kalp dokusunda önemli azalmasına sebep olmakta, böbrek dokusundaki aktiviteyi ise etkilememektedir. Vitamin E ilavesi, tüm zaman birimlerinde kontrole ve sadece prednizolon uygulanan gruba göre karaciğer ve böbrek ALP aktivitesinde artışa sebep oldu. Vitamin E ilavesi sadece prednizolon uygulanan gruba göre özellikle 4, 8, ve 12. saatlerde kalp ALP aktivitesini önemli derecede arttırarak aktiviteleri normale döndürdü. Se ilavesi sadece prednizolon uygulanan grupla karşılaştırıldığında 4. saatten itibaren karaciğer ALP aktivitesini azaltmakta ve prednizolonun sebep olduğu ALP aktivitesindeki artışları önlemekte, 24 ve 48. saatte ise ALP aktivitesini hem kontrole hem de sadece prednizolon uygulanan gruba göre önemli olarak azaltmaktadır. Se ilavesinin rat böbrek ALP aktivitesi üzerine herhangi bir etkisi saptanmadı. Kalp dokusunda ise Se hem kontrol grubuna hemde sadece prednizolon uygulanan gruba göre ALP aktivitesinin azalmasına sebep olmaktadır. Karaciğer ve böbrekte kombine grupta tüm zaman birimlerinde aktivitenin kontrol değerlerine yakın olduğu tespit edildi. Kalpte ise vitamin E ve Se kombinasyonunun ilavesi sadece prednizolon uygulanan gruba ve kontrol grubuna göre ALP aktivitesinin önemli azalmasına sebep oldu. Prednizolon uygulanan ratlarda, çalışılan dokularda genelde vitamin E ilavesi ALP aktivitesini arttırıcı, Se ise azaltıcı etkiye sahipti. ALP aktivitesinde meydana gelen azalmalar vitamin E ilavesi ile ALP aktivitesinde meydana gelen artışlar ise Se ilavesi ile engellenebilir.